Albendazol ile Helmintik Enfeksiyon Tedavisi
Albendazol 400 mg tek doz olarak yağlı yemekle birlikte verilmeli ve helmint türüne göre 2 hafta sonra tekrarlanmalıdır; ancak doku parazitleri (nörokistiserkoz ve hidatik hastalık) için daha yüksek dozlar ve uzun süreli tedavi gereklidir. 1
Bağırsak Helmint Enfeksiyonları İçin Tedavi Rejimleri
Toprak Kaynaklı Helmintler (Kancalı Kurt, Ascaris, Trichuris)
- Standart tedavi: Albendazol 400 mg oral tek doz, 2 hafta sonra tekrar edilir 2, 3
- Bu rejim hem Ancylostoma duodenale hem de Necator americanus'a karşı etkilidir 3
- Çocuklar ve yetişkinler için aynı doz uygulanır (>24 ay yaş için) 3
- 12-24 ay arası çocuklarda uzman konsültasyonu önerilir 2, 3
Empirik Tedavi (Tanı Konmamış Enfeksiyonlar)
- Endemik bölgelerden dönen veya eozinofilisi olan hastalarda: Albendazol 400 mg tek doz + ivermektin 200 μg/kg tek doz 2, 3
- Loa loa endemik bölgelerinden gelen hastalarda ivermektin vermeden önce mutlaka Loa loa dışlanmalıdır 2
- Semptomlar düzeldikten 1 ay sonra yetişkin solucanları tedavi etmek için tekrar tedavi gerekebilir 3
Doku Parazitleri İçin Tedavi Rejimleri
Nörokistiserkoz (Taenia solium larvaları)
- 60 kg ve üzeri hastalar: Albendazol 400 mg günde iki kez, yemekle birlikte, 8-30 gün 1
- 60 kg altı hastalar: 15 mg/kg/gün, günde iki kez bölünmüş dozlarda (maksimum 800 mg/gün) 1
- Kritik: Tedaviye başlamadan önce oral veya IV kortikosteroid başlanmalıdır, çünkü tedavinin ilk haftasında serebral hipertansif ataklar gelişebilir 1
- Antikonvülzan tedavi de gerektiği şekilde verilmelidir 1
- Retinal kistiserkoz varlığını dışlamak için tedavi öncesi fundoskopik muayene yapılmalıdır 4
Hidatik Hastalık (Echinococcus granulosus)
- 60 kg ve üzeri hastalar: Albendazol 400 mg günde iki kez, yemekle birlikte 1
- 60 kg altı hastalar: 15 mg/kg/gün, günde iki kez bölünmüş dozlarda (maksimum 800 mg/gün) 1
- Tedavi süresi: 28 günlük siklus, ardından 14 günlük ilaçsız dönem, toplam 3 siklus 2, 1
- Cerrahi girişim planlanıyorsa, prazikuantel 20 mg/kg günde iki kez, 2 hafta pre- ve post-operatif olarak albendazol ile kombine edilebilir 5
Şistozomiaz (Akut Katayama Sendromu)
- Tedavi: Kortikosteroidler, muhtemelen albendazol ile birlikte; uzman görüşü alınmalıdır 2
- Yumurtalar ve olgunlaşmamış şistosomulalar tedaviye nispeten dirençlidir; yetişkin solucanlar geliştiğinde tedavi etmek için 8 hafta sonra tedavi tekrarlanmalıdır 2
İlaç Alımı ve Emilim Optimizasyonu
Kritik Uygulama Kuralları
- Albendazol mutlaka yağlı yemekle birlikte alınmalıdır çünkü bu sistemik emilimi ve terapötik etkinliği maksimize eder 4, 1
- Doku parazitleri için yağlı yemekle alım esastır çünkü terapötik etki için sistemik emilim gereklidir 4
- Tabletler ezilip çiğnenebilir ve su ile yutulabilir 1
Kaçınılması Gereken İlaçlar
- Sıvı parafin (mineral yağ) kullanılmamalıdır çünkü albendazol emilimini önemli ölçüde bozar 4
- Konstipasyon yönetimi için bunun yerine polietilen glikol (PEG) veya laktuloz kullanılmalıdır 4
Güvenlik Monitörizasyonu ve Yan Etkiler
Zorunlu Laboratuvar Takibi
- Tam kan sayımı: Her 28 günlük siklusun başında ve tedavi sırasında her 2 haftada bir izlenmelidir 1
- Karaciğer enzimleri (transaminazlar): Her 28 günlük siklusun başında ve tedavi sırasında en az her 2 haftada bir izlenmelidir 1
- 14 günden uzun tedavilerde hepatotoksisite ve lökopeni için monitörizasyon önerilir 3, 4
Ciddi Yan Etkiler
- Kemik iliği süpresyonu: Granülositopeni/pansitopeni nedeniyle ölümcül vakalar bildirilmiştir 1
- Lökopeni hastaların %10'una kadar görülür 4
- Karaciğer enzim yükseklikleri hastaların yaklaşık %16'sında görülür 4
- Klinik olarak anlamlı kan sayımı düşüşleri olursa albendazol kesilmelidir 1
Nörolojik Yan Etkiler
- Baş ağrısı, nöbetler ve baş dönmesi yaygındır, özellikle parazit ölümüne bağlı inflamatuar reaksiyon nedeniyle 4
- Nörokistiserkoz hastalarında tedavi başlangıcından sonra geçici nöbet sıklığı artışı olabilir 4
- Reversibl alopesi hastaların %2'sinde görülür 4
İlaç Etkileşimleri
Klinik Önemi Olan Etkileşimler
- Prazikuantel: Albendazol maruziyetini önemli ölçüde artırır, ancak birlikte kullanım güvenlidir ve yaygın olarak önerilir 4, 1
- Deksametazon: Albendazol sülfoksit konsantrasyonlarını yaklaşık %56 artırır, bu nörokistiserkoz tedavisinde terapötik olarak faydalı olabilir 4, 1
- Simetidin: Safra ve kistik sıvıda albendazol sülfoksit konsantrasyonlarını yaklaşık 2 kat artırır 1
Özel Popülasyonlar ve Kontrendikasyonlar
Gebelik ve Doğurganlık Çağındaki Kadınlar
- Albendazol fetal zarara neden olabilir ve hayvanlarda embriyotoksisite ve iskelet malformasyonları gösterilmiştir 1
- Tedavi öncesi doğurganlık çağındaki kadınlarda gebelik testi önerilir 1
- Doğurganlık çağındaki kadınlara fetüs için potansiyel risk konusunda bilgi verilmeli ve etkili kontrasepsiyon kullanmaları önerilmelidir 1
Kontrendikasyonlar
- Benzimidazol sınıfı bileşiklere veya albendazol tabletlerinin herhangi bir bileşenine karşı bilinen aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir 1
Önemli Klinik Tuzaklar
- Taenia solium enfeksiyonunda: Geçirilen proglottidlerin mikroskopisi ile tür belirlenmesi esastır çünkü T. solium bağırsak enfeksiyonu nörokistiserkoz ile birlikte olabilir ve bu tamamen farklı yönetim gerektirir (steroidler + albendazol) 5
- Strongyloides riski: Uzun süreli kortikosteroid gerektiren hastalarda tedavi öncesi Strongyloides stercoralis için tarama veya empirik tedavi yapılmalıdır 4
- Karaciğer hastalığı olan hastalar: Hem hepatotoksisite hem de kemik iliği süpresyonu için artmış risk altındadır ve daha sık kan sayımı monitörizasyonu gerektirir 1