Amoksisilin-Klavulanat Gebelikte Kullanılabilir mi?
Evet, amoksisilin-klavulanat gebelikte üst solunum yolu enfeksiyonları için güvenle kullanılabilir ve uyumlu (compatible) olarak sınıflandırılmıştır. 1
Güvenlik Profili
Amoksisilin-klavulanat kombinasyonu gebelik kategorisi B1 [FDA: B] olarak sınıflandırılmıştır ve gebelik boyunca kullanım için uyumlu kabul edilir. 1
- FDA etiketine göre, sıçan ve farelerde yapılan üreme çalışmaları, maksimum önerilen insan dozunun 4 kata kadarında kullanıldığında fetüse zarar kanıtı göstermemiştir. 2
- İnsan verilerinde amoksisilin-klavulanat terapötik dozlarda teratojen etki göstermemektedir. 1
- Gastroenteroloji kılavuzları, amoksisilin-klavulanatın gebelik sırasında güvenli olduğunu ve verilebileceğini açıkça belirtmektedir. 1
Önemli Klinik Uyarı
Preterm doğum riski olan kadınlarda dikkatli kullanılmalıdır. 1
- Amoksisilin-klavulanat, preterm doğum riski taşıyan gebelerde önerilmemektedir çünkü fetüste nekrotizan enterokolit riski (çok düşük olsa da) bulunmaktadır. 1
- Bu uyarı özellikle preterm doğum için risk faktörleri olan hastalarda geçerlidir; term gebelikte bu endişe yoktur. 1
Üst Solunum Yolu Enfeksiyonlarında Kullanım
Amoksisilin-klavulanat, gebelerde üst solunum yolu enfeksiyonları için uygun bir seçenektir:
- Akut bakteriyel rinosinüzit için beta-laktam antibiyotikler (amoksisilin-klavulanat dahil) birinci basamak tedavidir. 1
- Toplum kökenli pnömoni için amoksisilin veya amoksisilin-klavulanat, patolojik kapsama ve güvenlik açısından tercih edilen antibiyotiklerdir. 3
- Gebelikte solunum yolu enfeksiyonları için beta-laktam antibiyotikler (özellikle penisilinler) ve makrolidler en güvenli seçeneklerdir. 4, 3
Dozaj Önerileri
- Standart dozaj: 875/125 mg her 12 saatte bir veya 500/125 mg her 8 saatte bir, 7-15 gün süreyle. 5
- Her 12 saatte bir dozlama, her 8 saatte bir dozlama kadar etkilidir ve daha az orta-şiddetli ishal bildirilmiştir. 5
- Gebelikte dağılım hacmindeki artış nedeniyle, özellikle üçüncü trimesterde doz ayarlaması gerekebilir. 4
Emzirme Döneminde Güvenlik
- Amoksisilin-klavulanat emzirme ile uyumludur. 1
- Amoksisilin anne sütüne geçer ve bebekte duyarlılığa yol açabilir, bu nedenle dikkatli olunmalıdır. 2
- Emzirilen bebeklerde gastrointestinal etkiler açısından izlem yapılmalıdır. 6
- Anne sütündeki antibiyotikler, ateşli bebeklerde kültürlerin yanlış negatif çıkmasına neden olabilir. 1, 6
Kaçınılması Gereken Alternatifler
Gebelikte üst solunum yolu enfeksiyonları için şu antibiyotiklerden kaçınılmalıdır:
- Tetrasiklinler (doksisiklin): Diş renk değişikliği ve kemik büyümesinde geçici baskılanma riski nedeniyle. 1
- Florokinolonlar: Kıkırdak hasarı potansiyeli nedeniyle kontrendikedir. 1, 6
- Trimetoprim-sulfametoksazol: Özellikle birinci trimesterde, preterm doğum, düşük doğum ağırlığı ve fetal hemolitik anemi riski nedeniyle. 1, 6
Klinik Karar Algoritması
- Gebelik durumunu ve trimesteri değerlendirin: Birinci trimester en yüksek teratojenite riskini taşır. 6, 7
- Preterm doğum risk faktörlerini kontrol edin: Varsa, sadece amoksisilin kullanmayı düşünün. 1
- Penisilin alerjisi durumunu değerlendirin: Anafilaktik olmayan alerjide birinci kuşak sefalosporinler kullanılabilir. 6
- Amoksisilin-klavulanat başlayın: Preterm doğum riski yoksa güvenle kullanılabilir. 1
Yaygın Tuzaklar
- Amoksisilin-klavulanatı, gebelikte kontrendike olan diğer antibiyotik sınıflarıyla (tetrasiklinler, florokinolonlar) karıştırmayın. 8
- Preterm doğum riski olan hastalarda, sadece amoksisilin kullanmayı tercih edin. 1
- Şiddetli enfeksiyonlar veya ikinci basamak ajanlar düşünüldüğünde obstetri ile konsültasyon yapın. 6