Kuadripleji İçin Gerekli Spinal Segment Hasarı
Kuadripleji (tetrepleji) oluşması için servikal (boyun) omuriliğin hasar görmesi gerekir; özellikle C1-C8 seviyelerindeki yaralanmalar dört ekstremitede felce neden olur. 1
Anatomik Seviye ve Klinik Özellikler
En Sık Etkilenen Seviyeler
- C5 seviyesi spinal kord yaralanmalarında en sık nörolojik hasar görülen bölgedir ve motor fonksiyon kaybına yol açar 2
- C2 seviyesi en sık kırık görülen omurga segmentidir (%27 oranında), ancak C5 seviyesinde spinal kord hasarı daha sıktır (%22) 2
- Servikal yaralanmalar tüm spinal kord yaralanmalarının yaklaşık %55'ini oluşturur 1
Üst Servikal Yaralanmalar (C2-C5)
- C5 ve üzeri yaralanmalar solunum yetmezliği riski taşır ve mekanik ventilasyon gerektirebilir 1
- Bu seviyedeki tam yaralanmalar (ASIA Grade A) hastayı tamamen bakıma bağımlı hale getirir 1
- Vital kapasite %50'den fazla azalır ve erken trakeostomi (< 7 gün) gerektirir 1
Alt Servikal Yaralanmalar (C6-C7)
- C6-C7 yaralanmaları vital kapasiteyi %50'den fazla azaltır ancak üst servikal yaralanmalara göre daha iyi solunum prognozu vardır 3
- C6 seviyesinden C5'e kötüleşme, neredeyse bağımsız bir yaşamdan tamamen bakıma bağımlı bir yaşama geçiş anlamına gelebilir 1
- Alt servikal yaralanmalarda trakeostomi sadece bir veya daha fazla ekstübasyon başarısızlığından sonra düşünülmelidir 3
Kritik Klinik Noktalar
Yaralanma Mekanizması ve Risk Faktörleri
- Motorlu araç kazaları kuadriplejinin %71'inden sorumludur 2
- Rekreasyonel travmalar %45 oranında spinal kord hasarına yol açar ve bunların %78'i komplet yaralanmadır 2
- Künt travma sonrası servikal omurga yaralanması riski %2'dir, ancak kraniyofasiyal yaralanma varlığında bu oran %6'ya çıkar 3
Nörolojik Değerlendirme Zamanlaması
- 72 saat sonrası nörolojik muayene akut dönemde daha güvenilirdir 1
- Yaralanmadan 72 saat sonra komplet yaralanması olan hastaların %81'i (50/62) 1 yıl sonra değişmemiştir 4
- Bilinci açık hastalarda, 72 saatte komplet yaralanması olanların hiçbiri 1 yıl sonra yürüyememiştir 4
Sekonder Yaralanma Riski
- Uygunsuz manipülasyon inkomplet yaralanmayı komplet kuadriplejiye dönüştürebilir 3
- Manuel baş stabilizasyonu tek başına cihazlardan daha etkilidir 3
- Havayolu açıklığı ve oksijenasyon, spinal immobilizasyondan önceliklidir çünkü havayolu yönetiminden sekonder nörolojik hasar riski son derece düşüktür 5
Yaygın Tuzaklar
Değerlendirme Hataları
- İlk nörolojik değerlendirme bilişsel bozukluk, alkol, ilaç kullanımı, eşlik eden kafa travması veya nörojenik şok varlığında güvenilmez olabilir 1
- Yaşlı popülasyonda (>60 yaş) C1+C2 yaralanmaları genç hastalara göre daha sıktır 2
Yönetim Hataları
- Ön servikal yaklaşımla cerrahi yapılmışsa trakeostomi 7 gün sonra yapılmalıdır; posterior yaklaşımda daha erken yapılabilir 1
- İlk 4 hafta içinde yapılan spinal cerrahi nörolojik iyileşmeyi artırmamıştır 4
- Akut spinal kord yaralanmasından sonraki 48 saat içinde süksinilkolin güvenle kullanılabilir; 48 saat sonra hiperkalemi riskinden dolayı rokuronyum tercih edilmelidir 5