Kalsiyum Takviyesinin Yan Etkileri ve Böbrek Hastalığında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Kalsiyum takviyesi özellikle böbrek hastalığı olan hastalarda dikkatli kullanılmalıdır çünkü hiperkalsiüri, böbrek taşları ve vasküler kalsifikasyon riskini artırabilir. 1, 2
Kalsiyum Takviyesinin Genel Yan Etkileri
- Gastrointestinal yan etkiler, özellikle kabızlık, kalsiyum takviyelerinin en sık görülen yan etkisidir 3
- Böbrek taşı riski kalsiyum takviyesi ile yaklaşık %20 oranında artar 3
- Kalp krizi riski de muhtemelen yaklaşık %20 oranında artmaktadır 3
- Hiperkalsemi ve hiperfosfatemi gibi metabolik bozukluklar gelişebilir, ancak bunlar genellikle hafif seyreder 4
Böbrek Hastalığında Özel Dikkat Gereken Durumlar
Kronik böbrek hastalığı olan hastalarda günlük toplam kalsiyum alımı (diyet + takviye) 1 gram ile sınırlandırılmalıdır. 2
Kalsiyum Alımı Sınırlamaları
- Eski KDOQI önerileri günlük 2 gram kalsiyum alımına izin veriyordu, ancak mevcut veriler bu sınırın yeniden değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir 2
- Böbrek yetmezliği olan hastalarda kalsiyum yüklemesi vasküler kalsifikasyon riskini artırır 2
- D vitamini eksikliği tedavisi sırasında bile, toplam kalsiyum alımı kontrol altında tutulmalıdır 1, 5
D Vitamini Eksikliği ile Birlikte Böbrek Hastalığı
Kronik böbrek hastalığı evre 3-4 (GFR 20-60 mL/dk/1.73m²) olan hastalarda D vitamini eksikliği standart nutrisyonel D vitamini (kolekalsiferol veya ergokalsiferol) ile tedavi edilmelidir. 1, 5
- Aktif D vitamini analogları (kalsitriol, alfakalsidol, dokserkalsifedol, parikalsitol) nutrisyonel D vitamini eksikliğini tedavi etmek için kullanılmamalıdır 1, 5
- Aktif D vitamini analogları sadece ileri evre böbrek hastalığında PTH >300 pg/mL olduğunda ve kalsiyum <9.5 mg/dL ve fosfor <4.6 mg/dL olduğunda kullanılmalıdır 5
Tedavi Protokolü ve İzlem
- Şiddetli D vitamini eksikliği (<20 ng/mL) için: 50,000 IU ergokalsiferol veya kolekalsiferol haftada bir kez, 8-12 hafta boyunca 1
- Alternatif olarak, şiddetli eksiklik ve yüksek kırık riski olan hastalarda: 8,000 IU günlük 4 hafta, ardından 4,000 IU günlük 2 ay 1
- Serum kalsiyum ve fosfor seviyeleri en az her 3 ayda bir ölçülmelidir 1, 5
- Eğer serum düzeltilmiş total kalsiyum 10.2 mg/dL'yi (2.54 mmol/L) aşarsa, tüm D vitamini tedavisi derhal kesilmelidir 1
Kritik Tuzaklar
- D vitamini takviyesi ile birlikte kalsiyum takviyesi verilirken, günlük toplam kalsiyum alımının 1,000-1,500 mg arasında tutulması önerilir, ancak böbrek hastalığı varsa bu miktar 1 gram ile sınırlandırılmalıdır 1, 2
- Kalsiyum takviyeleri bölünmüş dozlarda, her seferinde maksimum 600 mg olacak şekilde verilmelidir 1
- Fosfat ve kalsiyum birlikte alınmamalıdır çünkü bağırsakta çökelme emilimi azaltır 6
- D vitamini takviyesi sırasında hiperkalsiüri gelişebilir ve bu nefrokalsinoz riskini artırır 6
Özel Popülasyonlar
- Diyaliz hastalarında (evre 5 böbrek hastalığı), 25(OH)D seviyesi ölçülmeli ve eksiklik varsa 4,000 IU günlük kolekalsiferol veya şiddetli eksiklik için 50,000 IU haftalık/aylık verilebilir 5
- Diyaliz hastalarında D vitamini eksikliği sekonder hiperparatiroidizmi kötüleştirir 5, 7
- Kadın cinsiyet, diyabet, daha kısa diyaliz süresi ve yüksek PTH seviyeleri D vitamini eksikliği ile ilişkilidir 7