D Vitamini Eksikliğinin Tedavisi
Tedavi Protokolü
Bu hastada 25-hidroksi vitamin D düzeyi 6,49 ng/mL ile ciddi eksiklik göstermektedir ve yükleme dozu ile agresif tedavi gerektirir. 1
Yükleme Fazı (İlk 8-12 Hafta)
- Kolekalsiferol (D3) 50,000 IU haftada bir, 12 hafta boyunca başlanmalıdır - ciddi eksiklik (<10 ng/mL) için standart yükleme rejimidir 1, 2
- Kolekalsiferol (D3), ergokalsiferol (D2)'ye göre kesinlikle tercih edilmelidir çünkü serum düzeylerini daha uzun süre korur ve daha yüksek biyoyararlanıma sahiptir 1
- İlaç en büyük ve en yağlı öğünle birlikte alınmalıdır - D vitamini yağda çözünen bir vitamindir ve optimal bağırsak emilimi için diyet yağı gerektirir 1
Önemli Klinik Bağlam
- Hastanın parsiyel nefrektomi öyküsü ve eGFR 64 mL/dk/1.73m² ile KBH Evre 3 bulunmaktadır 1
- KBH hastaları azalmış güneş maruziyeti, diyet kısıtlamaları ve 25(OH)D'nin idrar kayıpları nedeniyle D vitamini eksikliği için özellikle yüksek risk altındadır 1
- KBH Evre 3-4 hastalarında standart nutrisyonel D vitamini replasmanı (kolekalsiferol veya ergokalsiferol) uygundur - aktif D vitamini analogları (kalsitriol, alfakalsidol) nutrisyonel eksikliği tedavi etmek için asla kullanılmamalıdır 1, 3
Fosfor Yönetimi
- Hastanın serum fosforu 3,77 mg/dL ile hafif yüksektir (normal üst sınır ~4,5 mg/dL) 1
- D vitamini tedavisi sırasında serum kalsiyum ve fosfor en az 3 ayda bir ölçülmelidir 1
- Serum fosfor 4,6 mg/dL'yi (1,49 mmol/L) aşarsa, fosfat bağlayıcı dozu eklenmeli veya artırılmalıdır 1
- Bağlayıcılara rağmen hiperfosfatemi devam ederse, D vitamini tedavisi kesilmelidir 1
Kalsiyum Desteği
- Günde 1,000-1,500 mg kalsiyum alımı (diyet + gerekirse takviye) sağlanmalıdır - D vitamini tedavisine klinik yanıt için yeterli diyet kalsiyumu gereklidir 1, 2
- Kalsiyum takviyeleri optimal emilim için tek seferde 600 mg'dan fazla olmayan bölünmüş dozlarda alınmalıdır 1
- Kalsiyum takviyeleri D vitamini dozundan en az 2 saat ayrı alınmalıdır 1
İdame Fazı (12 Hafta Sonrası)
- Hedef düzeylere ulaştıktan sonra (≥30 ng/mL), günde 2,000 IU kolekalsiferol ile idame tedavisine geçilmelidir 1
- Alternatif olarak, ayda 50,000 IU (yaklaşık günde 1,600 IU'ya eşdeğer) kullanılabilir 1
- 65 yaş üstü hastalar için minimum 800 IU günlük önerilir, ancak düşme ve kırık riskini azaltmak için günde 700-1,000 IU daha etkilidir 1
İzleme Protokolü
- Tedavi başladıktan 3 ay sonra 25(OH)D düzeylerini tekrar kontrol edin - D vitamininin uzun yarı ömrü nedeniyle düzeylerin plato yapması ve tedaviye yanıtı doğru yansıtması için yeterli zaman tanır 1
- Hedef: Anti-kırık etkinliği için en az 30 ng/mL, anti-düşme etkinliği 24 ng/mL'de başlar 1
- Serum kalsiyum ve fosfor yükleme fazı boyunca en az 3 ayda bir ölçülmelidir 1
- Düzeyler stabil olduğunda ve hedef aralıkta olduğunda, 25(OH)D düzeylerini yılda en az bir kez tekrar kontrol edin 1
Kritik Güvenlik Hususları
Hiperkalsemi İzleme
- Serum düzeltilmiş total kalsiyum 10,2 mg/dL'yi (2,54 mmol/L) aşarsa tüm D vitamini tedavisini derhal kesin 1
- Kalsiyum normalleşene ve en az 4 hafta stabil kalana kadar D vitamini tedavisini yeniden başlatmayın 1
Kaçınılması Gereken Hatalar
- Nutrisyonel D vitamini eksikliğini tedavi etmek için aktif D vitamini analoglarını (kalsitriol, alfakalsidol, dokserkalsiferol, parikalситol) kullanmayın - normal düzenleyici mekanizmaları atlarlar ve hiperkalsemi riski taşırlar 1, 3
- Aktif D vitamini sterolleri yalnızca D vitamini replasmanına rağmen PTH >300 pg/mL olan ileri KBH için ayrılmıştır 1
- Tek çok büyük dozlardan (>300,000 IU) kaçının - etkisiz veya potansiyel olarak zararlı olabilirler 1
Yaşam Tarzı Önlemleri
- Haftada 3 gün, en az 30 dakika ağırlık taşıyan egzersiz önerilir 1
- Sigara içiliyorsa bırakılmalı ve alkol sınırlandırılmalıdır 1
- Yaşlı hastalar için düşme önleme stratejileri kırıkları ve diğer yaralanmaları önlemek için çok önemlidir 1
Güvenlik Profili
- Günde 4,000 IU'ya kadar günlük dozlar yetişkinler için genellikle güvenli kabul edilir 1, 4
- Toksisite nadirdir ancak uzun süreli yüksek dozlarla (tipik olarak >10,000 IU günlük) oluşabilir ve hiperkalsemi, hiperkalsiüri ve böbrek sorunlarına neden olabilir 1
- 25(OH)D için üst güvenlik sınırı 100 ng/mL'dir, bu seviyenin üzerinde toksisite riski önemli ölçüde artar 4