Akciğerde Büller ve Sırt Ağrısı Olan Hastada Yaklaşım
Akciğerde büller saptanan ve sırt ağrısı olan bir hastada, öncelikle pnömotoraks varlığı değerlendirilmeli ve altta yatan ciddi hastalıklar (akciğer kanseri, spinal metastaz, enfeksiyon) ekarte edilmelidir.
İlk Değerlendirme ve Tanısal Yaklaşım
Acil Değerlendirme Gereken Durumlar
- Pnömotoraks taraması yapılmalıdır - Büllerin varlığı tek başına müdahale gerektirmez, ancak eşlik eden pnömotoraks mutlaka değerlendirilmelidir 1
- Sırt ağrısı olan akciğer kanseri hastalarında spinal metastaz şüphesi varsa, tüm omurganın sagittal T1-ağırlıklı MRG'si derhal çekilmelidir 2
- Yeni başlayan sırt ağrısı, fokal nörolojik defisit veya bilinen akciğer kanseri varlığında, spinal kord kompresyonu ekarte edilmelidir 2
Semptom Değerlendirmesi
- Dispne, göğüs ağrısı veya ani başlayan nefes darlığı sorgulanmalıdır - bunlar pnömotoraks belirtileri olabilir 1
- Ağırlık kaybı değerlendirilmelidir - bu yaygın bir bulgu olmakla birlikte gizli karsinomu da düşündürebilir 2
- Radiküler ağrı, güçsüzlük, duyu kaybı veya sfinkter disfonksiyonu spinal kord kompresyonunu düşündürür 2
Görüntüleme Stratejisi
BT taraması büller değerlendirmesinde altın standarttır 3:
- Gerçek bülleri pnömotorakstan ayırt etmek için
- Büll hacmini ölçmek ve çevre akciğer parankimini değerlendirmek için
- İntrabüllöz kanama veya enfeksiyon gibi komplikasyonları saptamak için
Düz akciğer grafileri büll boyutunu önemli ölçüde küçük gösterir ve kompleks kistik akciğer hastalığında büllöz amfizemi pnömotorakstan güvenilir şekilde ayırt edemez 3
Altta Yatan Akciğer Hastalığı Değerlendirmesi
- KOAH, amfizem veya diğer kronik akciğer hastalıkları araştırılmalıdır - bunların varlığı risk profilini ve yönetim yaklaşımını temelden değiştirir 1
- Sigara öyküsü mutlaka belgelenmelidir - yaşam boyu pnömotoraks riskini sigara içenlerde %12'ye, içmeyenlerde %0.1'e çıkarır 3
- Paraseptal amfizem değerlendirilmelidir - bu karakteristik olarak alt loblarda dev büllere dönüşür ve pnömotoraks için predispozisyon yaratır 3
Akciğer Kanseri ve Metastaz Taraması
Göğüs Radyografisi Endikasyonları
İlk başvuruda göğüs radyografisi çekilmelidir 2:
- Orta ve şiddetli KOAH'ta eşlik eden hastalıkların insidansı nispeten yüksektir
- Amfizematöz bülleri tanımlamaya yardımcı olur
- Akciğer kanseri gibi ciddi altta yatan tanıları ekarte eder
Yeni semptomlar gelişirse tekrar göğüs radyografisi çekilmelidir - bu hastalarda akciğer kanseri insidansı artmıştır 2
Sırt Ağrısında Kırmızı Bayraklar
Aşağıdaki durumlarda ileri görüntüleme ve değerlendirme yapılmalıdır 4, 5:
- 50 yaş üzeri hastalar
- Kanser öyküsü
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Travma öyküsü
- Ateş veya enfeksiyon bulguları
- Nörolojik defisitler
Büllere Özgü Yönetim
Konservatif Yönetim
Önemli nefes darlığı olmayan küçük büller için gözlem önerilir 3:
- Sigara bırakma en kritik müdahaledir - tek değiştirilebilir risk faktörüdür 1, 3
- Klinik kötüleşme olmadıkça rutin seri görüntüleme yapılmamalıdır 3
- Ani göğüs ağrısı, akut dispne veya kötüleşen nefes darlığı için özel olarak izlenmelidir 3
Asemptomatik izole bülleri olan hastalar için müdahale gerekmez 1:
- Pnömotoraks semptomları hakkında hasta eğitimi verilmelidir
- Uygulanabilirse sigara bırakma danışmanlığı yapılmalıdır
- Nefes darlığı gelişirse derhal başvurmaları için açık yazılı talimatlar verilmelidir
Cerrahi Konsültasyon Kriterleri
Cerrahi değerlendirme aşağıdaki durumlarda endikedir 3:
- Büller hemitoraksın >%30'unu kapladığında
- Komşu sağlıklı akciğer dokusunun kompresyonundan kaynaklanan iş göremez dispne varlığında
Pnömotoraks Yönetimi
Primer vs Sekonder Pnömotoraks
Nefes darlığı olmayan primer pnömotoraks için, erken ayaktan takip ile gözlem uygundur 1
Sekonder pnömotoraks için, küçük olsa bile (<2 cm) daha agresif yönetim gerekir 1, 3:
- Tüm sekonder pnömotorakslar hastaneye yatış gerektirir
- Altta yatan akciğer hastalığı nedeniyle küçük pnömotorakslar bile risk taşır
- Nefes darlığı olan hastalar pnömotoraks boyutundan bağımsız olarak müdahalesiz bırakılmamalıdır
İnterkostal tüp drenajı >2 cm pnömotoraks veya semptomatik hastalarda endikedir 3
Kaçınılması Gereken Yaygın Hatalar
- Ekspiratuvar akciğer grafileri rutin olarak yapılmamalıdır - çok az tanısal değer katarlar 6
- Akut prezentasyonlarda zorlu ekspiratuar manevralar yapılmamalıdır - pnömotoraksu kötüleştirebilir 3
- Şiddetli büllöz akciğer hastalığında BT taraması esastır - amfizematöz bülleri pnömotorakstan ayırt etmek ve gereksiz ve potansiyel olarak tehlikeli aspirasyonu önlemek için 3
Takip Protokolü
- Asemptomatik büller için rutin görüntüleme takibi gerekmez 1
- Semptom progresyonunu ve fonksiyonel durumu değerlendirmek için 3-6 ayda bir klinik takip yapılmalıdır 3
- Hastalık progresyonunu izlemek için periyodik olarak spirometri ve akciğer hacimleri ölçülmelidir 3
- Pnömotoraks semptomları için özel izlem: ani göğüs ağrısı, akut dispne veya bazale göre orantısız nefes darlığı 3