D Vitamini Tedavisi: 40.000 Ünite mi, 60.000 Ünite mi?
Prostat kanseri öyküsü ve parsiyel nefrektomi olan 67 yaşındaki bir hastada, 40.000 ünite (20.000 ünite x 2) yerine 60.000 ünite D vitamini almak daha mantıklıdır ve bu doz haftalık olarak tek seferde alınmalıdır; kalsiyum içerikli öğün ile birlikte alınmalı, ancak kalsiyum takviyesi varsa bundan en az 2 saat ayrı tutulmalıdır.
D Vitamini Eksikliği Tedavisinde Standart Yaklaşım
Önerilen Doz Rejimi
Haftalık 50.000-60.000 ünite D vitamini (kolekalsiferol/D3) 8-12 hafta boyunca standart yükleme dozu olarak önerilmektedir 1, 2, 3.
40.000 ünite haftalık doz, standart tedavi protokollerinin altında kalır ve eksikliği düzeltmek için yetersiz olabilir 2, 3.
Kolekalsiferol (D3), ergokalsiferol (D2)'ye göre tercih edilmelidir çünkü serum seviyelerini daha uzun süre korur ve daha iyi biyoyararlanıma sahiptir 2, 3.
Kanser Hastalarında Özel Durumlar
Prostat kanseri hastalarında, özellikle androjen yoksunluğu tedavisi (ADT) alanlarda, standart dozların kemik mineral yoğunluğu (KMY) kaybını önlemek için yetersiz olduğu gösterilmiştir 1.
Kanser hastalarında D vitamini eksikliği yaygındır ve kemik sağlığı için hedef 25(OH)D seviyesi ≥30 ng/mL olmalıdır 1, 2.
Parsiyel nefrektomi öyküsü olan hastalarda, böbrek fonksiyonu değerlendirilmeli ve GFR 20-60 mL/dk/1.73m² arasındaysa standart nutrisyonel D vitamini replasmanı uygulanabilir 2.
Dozlama Zamanlaması ve Kalsiyum Alımı
Tek Doz mu, Bölünmüş Doz mu?
Haftalık 50.000-60.000 ünite D vitamini tek seferde alınmalıdır 2, 3.
Günlük dozlama fizyolojik olsa da, aralıklı dozlama (haftalık veya aylık) 25(OH)D konsantrasyonu üzerinde benzer etkiye sahiptir 2, 3.
Tek büyük dozlar (>300.000 ünite) kaçınılmalıdır çünkü etkisiz veya potansiyel olarak zararlı olabilir 2, 4.
Kalsiyum ile Zamanlama
D vitamini, günün en büyük ve en yağlı öğünü ile birlikte alınmalıdır çünkü yağda çözünen bir vitamindir ve optimal bağırsak emilimi için diyet yağı gerektirir 2.
Kalsiyum takviyesi kullanılıyorsa, D vitamini dozundan en az 2 saat ayrı tutulmalıdır ve emilim etkileşimini önlemek için demir içeren takviyelerden de 2 saat ayrı tutulmalıdır 2.
Günlük toplam kalsiyum alımı 1.000-1.500 mg olmalıdır (diyet + takviye), kalsiyum takviyeleri optimal emilim için bölünmüş dozlarda (doz başına maksimum 600 mg) alınmalıdır 1, 2, 3.
Tedavi Protokolü ve İzlem
Yükleme Fazı
Şiddetli eksiklik (<10 ng/mL) için 12 hafta, orta dereceli eksiklik (10-20 ng/mL) için 8 hafta önerilir 2.
İdame Tedavisi
Yükleme fazından sonra, aylık 50.000 ünite (yaklaşık günlük 1.600 ünite'ye eşdeğer) veya günlük 800-2.000 ünite ile idame tedavisine geçilmelidir 2, 3.
65 yaş üstü hastalar için minimum günlük 800 ünite önerilir, ancak düşme ve kırık riskini azaltmak için günlük 700-1.000 ünite daha etkili olabilir 2.
İzlem Parametreleri
Tedaviye başladıktan 3 ay sonra 25(OH)D seviyeleri kontrol edilmelidir 2, 3.
Hedef seviye kırık önleme etkinliği için ≥30 ng/mL olmalıdır 1, 2.
Serum kalsiyum ve fosfor seviyeleri, özellikle böbrek fonksiyonu bozukluğu olan hastalarda, en az her 3 ayda bir izlenmelidir 2.
Serum düzeltilmiş total kalsiyum 10.2 mg/dL'yi (2.54 mmol/L) aşarsa tüm D vitamini tedavisi derhal kesilmelidir 2.
Önemli Uyarılar ve Kaçınılması Gerekenler
Güvenlik Hususları
Günlük 4.000 ünite'ye kadar dozlar yetişkinler için genel olarak güvenli kabul edilir 2, 4, 3.
Toksisite nadirdir ancak uzun süreli yüksek dozlarla (tipik olarak >10.000 ünite günlük) veya seviyelerin >100 ng/mL olması durumunda ortaya çıkabilir 2, 4.
Aktif D vitamini analogları (kalsitriol, alfakalsidol, dokserkalsidol, parikalsitriol) nutrisyonel D vitamini eksikliğini tedavi etmek için asla kullanılmamalıdır 2.
Prostat Kanseri Hastalarında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Prostat kanseri hastalarında yüksek doz mikrobesin takviyelerinin kullanımı dikkatle değerlendirilmelidir 1.
Fizyolojik dozlarda (yaklaşık günlük önerilen alım miktarına eşit) multivitamin-multimineral takviyesi kullanışlı ve güvenlidir, ancak tek yüksek doz mikrobesinler kaçınılmalıdır 1.
D vitamini eksikliği kanser hastalarında sık görülür ve seviyelerin normalize edilmesinin prognozu iyileştirip iyileştirmeyeceği bilinmemektedir 1.
Klinik Karar Algoritması
Başlangıç değerlendirmesi: 25(OH)D seviyesini ölçün, serum kalsiyum ve böbrek fonksiyonunu kontrol edin 2.
Tedavi seçimi: Haftalık 50.000-60.000 ünite D3, 8-12 hafta 2, 3.
Kalsiyum optimizasyonu: Günlük toplam 1.000-1.500 mg kalsiyum sağlayın, D vitamini dozundan 2 saat ayrı tutun 2.
İzlem: 3 ay sonra 25(OH)D'yi tekrar kontrol edin, hedef ≥30 ng/mL 2, 3.
İdame: Hedef seviyeye ulaşıldıktan sonra aylık 50.000 ünite veya günlük 800-2.000 ünite'ye geçin 2, 3.
Güvenlik izlemi: Serum kalsiyumu her 3 ayda bir kontrol edin, özellikle böbrek fonksiyonu bozukluğu varsa 2.