What is the best approach to switch a 30-year-old patient with a 10-year history of successful treatment with citalopram (Selective Serotonin Reuptake Inhibitor) to a different SSRI, such as sertraline, due to poop-out (loss of efficacy)?

Medical Advisory BoardAll articles are reviewed for accuracy by our Medical Advisory Board
Educational purpose only • Exercise caution as content is pending human review
Article Review Status
Submitted
Under Review
Approved

Last updated: January 30, 2026 • View editorial policy

Personalize

Help us tailor your experience

Which best describes you? Your choice helps us use language that's most understandable for you.

Omschakelen van SSRI bij "Poop-Out" na Langdurige Succesvolle Behandeling

Bij een patiënt die 10 jaar succesvol behandeld is met citalopram en nu verlies van werkzaamheid ("poop-out") ervaart, is het overschakelen naar een andere SSRI zoals sertraline een redelijke optie, maar de kans op remissie is slechts ongeveer 20-25%, waarbij een volledige behandelduur van 12 weken noodzakelijk is om maximale respons te bereiken. 1, 2

Belangrijke Context: Dit is Geen Echte Therapiefalen

U heeft gelijk dat deze patiënt niet heeft gefaald bij de eerste SSRI - dit is een "poop-out" fenomeen (tachyfylaxie) na jarenlange succesvolle behandeling, wat een fundamenteel andere situatie is dan primaire non-respons. Dit onderscheid is klinisch belangrijk maar wordt niet specifiek behandeld in de beschikbare richtlijnen.

Verwachtingen bij Overschakelen naar Tweede SSRI

Werkzaamheid

  • Remissiepercentage: slechts 21% bereikt volledige remissie bij overschakelen naar een tweede SSRI (bupropion, sertraline, of venlafaxine) na citalopram 1, 2
  • Respons zonder remissie: 9% van patiënten 1
  • Geen klinisch betekenisvol voordeel: 58% van patiënten 1
  • Geen verschil tussen verschillende SSRI's: sertraline, bupropion en venlafaxine tonen vergelijkbare uitkomsten 2

Tijdsduur van Behandeling

  • Minimaal 12 weken nodig: de helft van de responsen en twee derde van de remissies treden pas op na 6 weken behandeling 1
  • 33% van alle responsen treedt pas op na ≥9 weken 1
  • Vroege triage indicator: patiënten met ≥20% vermindering van symptomen rond week 2 hebben 6x meer kans op uiteindelijke respons of remissie 1

Praktische Overschakelstrategie

Keuze van Tweede Antidepressivum

Bij het kiezen van een alternatief SSRI moet u overwegen 3:

  • Symptoompatroon van de patiënt
  • Medicijnvoorkeuren
  • Psychiatrische en medische comorbiditeiten
  • Tolerantie, interacties, werkingsmechanismen en kosten

Overschakelmethoden

Er zijn vier gangbare strategieën, geen enkele heeft bewezen superieur te zijn 3:

  • Directe overschakeling (abrupt stoppen en starten)
  • Crossover benadering (geleidelijk afbouwen terwijl nieuwe medicatie wordt opgebouwd)
  • Gematigde benadering
  • Conservatieve benadering

Belangrijke uitzondering: een voldoende uitwasperiode is essentieel bij overschakelen naar of van een MAO-remmer 3

Specifieke SSRI Overwegingen

  • Citalopram: vermijd bij patiënten met verhoogd risico op overdosering (6 fatale overdoseringen gerapporteerd) 4
  • Sertraline: minste stoppingen vanwege bijwerkingen vergeleken met andere SSRI's 4
  • Fluoxetine: mogelijk niet eerste keuze bij geagiteerde patiënten, maar voordeel bij slechte therapietrouw vanwege lange halfwaardetijd 4
  • Paroxetine: vermijd bij eerdere problematische discontinuatieverschijnselen 4

Alternatieve Strategieën

Overwegen van Andere Klassen

Hoewel de vraag specifiek gaat over overschakelen naar een andere SSRI, tonen de gegevens dat 2:

  • Venlafaxine (SNRI): vergelijkbare remissiepercentages (24.8%) als sertraline (17.6%) of bupropion (21.3%)
  • Geen significant verschil in tolerantie of bijwerkingen tussen deze opties

Combinatietherapie

  • SSRI toevoegen aan venlafaxine: er zijn casusrapporten van verbetering bij partiële respons op venlafaxine door toevoeging van sertraline, citalopram of paroxetine 5
  • Deze combinatie werd goed verdragen in alle gerapporteerde gevallen 5

Belangrijke Valkuilen

Onrealistische Verwachtingen

  • Slechts 1 op 4 patiënten bereikt remissie na overschakelen van SSRI 2
  • Meer dan de helft heeft geen betekenisvol voordeel 1
  • Deze lage succespercentages gelden voor patiënten die niet reageerden op eerste SSRI; bij "poop-out" na langdurig succes kunnen de percentages anders zijn, maar hier zijn geen specifieke gegevens voor

Te Korte Behandelduur

  • Minimaal 12 weken volhouden om alle potentiële responders te identificeren 1
  • Niet te vroeg opgeven als er enige verbetering is rond week 2 1

Verkeerde Medicatieklasse bij Comorbiditeit

  • Bij comorbide angst of depressie: overweeg therapeutische SSRI-dosis in plaats van lage dosis TCA 6
  • Bij neuropathische pijn: overweeg duloxetine (SNRI) of gabapentine/pregabaline 6

Monitoring en Follow-up

Week 2 checkpoint: evalueer of er ≥20% symptoomvermindering is - zo niet, dan is de kans op uiteindelijke respons significant lager 1

Volledige evaluatie na 12 weken: pas dan kan definitief worden vastgesteld of de switch succesvol is 1

References

6
Guideline

Guideline Directed Topic Overview

Dr.Oracle Medical Advisory Board & Editors, 2025

Related Questions

Can we switch a patient from Sertraline (Selective Serotonin Reuptake Inhibitor) to Wellbutrin (Bupropion)?
What are the next steps if desvenlafaxine is no longer effective, considering switching to bupropion and lexapro (escitalopram) or sertraline?
What is the next best step for a 17-year-old patient with depression and anxiety who has not responded to initial antidepressant medication?
What are the Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) recommendations for a patient who has failed two trials of Selective Serotonin Reuptake Inhibitors (SSRIs)?
What are the next steps for a patient with failed Selective Serotonin Reuptake Inhibitor (SSRI) trial?
What is the best course of action for an elderly female patient with dementia, atrial fibrillation, hypertension, a pacemaker, and macular degeneration, taking aspirin, acetaminophen, escitalopram, metoprolol, risperidone, and torsemide, who is experiencing mood fluctuations with agitation?
What is the diagnosis for a child presenting with leukocoria (absent red reflex) in one eye, who is otherwise developing normally?
What is the recommended dose and frequency of Imodium (loperamide) for an adult patient with acute, non-bloody diarrhea?
What is the best topical treatment for an adult patient with itchy skin and dry scales, without a specified medical history?
What is the recommended treatment for scabies in an otherwise healthy individual?
What is the management approach for a patient with type 2 diabetes (T2D) on glipizide, presenting with elevated Alanine Transaminase (ALT) and low alkaline phosphatase levels?

Professional Medical Disclaimer

This information is intended for healthcare professionals. Any medical decision-making should rely on clinical judgment and independently verified information. The content provided herein does not replace professional discretion and should be considered supplementary to established clinical guidelines. Healthcare providers should verify all information against primary literature and current practice standards before application in patient care. Dr.Oracle assumes no liability for clinical decisions based on this content.

Have a follow-up question?

Our Medical A.I. is used by practicing medical doctors at top research institutions around the world. Ask any follow up question and get world-class guideline-backed answers instantly.

Ask Question