Cellcept Yan Etkileri
Cellcept (mikofenolat mofetil), organ nakli hastalarında gastrointestinal sorunlar, hematolojik toksisite ve enfeksiyon riskinde artış olmak üzere birçok organ sistemini etkileyen yan etkilere sahiptir; bunlar arasında en sık görülenler ishal, lökopeni ve fırsatçı enfeksiyonlardır. 1, 2
Majör Yan Etki Kategorileri
Gastrointestinal Yan Etkiler
- Bulantı, iştahsızlık, kusma, dispepsi, karın ağrısı, ishal ve kabızlık en sık görülen gastrointestinal yan etkilerdir 1, 2
- İshal hastaların %31-51'inde görülür ve en yaygın yan etkilerden biridir 2
- Gastrointestinal toksisite ciddi olduğunda, doz azaltılması veya enterik kaplı formülasyona geçiş düşünülmelidir 1
Hematolojik Yan Etkiler
- Anemi, lökopeni, trombositopeni ve nadiren saf kırmızı hücre aplazisi görülebilir 1, 2
- Lökopeni hastaların %23-45'inde görülür 3, 2
- Ciddi nötropeni (ANC < 0.5 × 10³/µL) hastaların %2-3.6'sında gelişir ve doz azaltılması veya alternatif immünosüpresyona geçiş gerektirebilir 3
Enfeksiyon Riski
- İmmünosüpresyon nedeniyle fırsatçı enfeksiyon riski önemli ölçüde artar 1, 2
- Viral enfeksiyonlar özellikle önemlidir: zona, diğer herpes enfeksiyonları, sitomegalovirüs (CMV), BK virüsü, hepatit B ve C virüsleri görülebilir 2
- Progresif multifokal lökoensefalopati (PML) nadir ancak ölümcül bir beyin enfeksiyonudur; zayıflık, apati, konfüzyon veya kas kontrolü kaybı gibi nörolojik semptomlar gelişirse hemen doktora başvurulmalıdır 2
- Mantar enfeksiyonları ciddi doku ve kan enfeksiyonlarına neden olabilir 2
Kardiyovasküler Yan Etkiler
- Sistemik hipertansiyon, periferik ödem ve taşikardi görülebilir 1, 2
- Hipertansiyon hastaların %32-78'inde görülür 2
Dermatolojik Yan Etkiler
- Döküntü ve cilt neoplazmları riski artar 1
- Lenfoma ve özellikle cilt kanseri riski artmıştır 2
- Kahverengi veya siyah düzensiz kenarlı cilt lezyonları, ben değişiklikleri veya yeni cilt lezyonları için izlem gereklidir 2
Nörolojik Yan Etkiler
- Baş ağrısı, tremor, uykusuzluk, baş dönmesi ve anksiyete görülebilir 1
Metabolik/Endokrin Yan Etkiler
- Hiperglisemi, hiperkolesterolemi, elektrolit anormallikleri, Cushingoid değişiklikler ve hirsutizm gelişebilir 1, 2
Genitoüriner Yan Etkiler
- İdrar yolu enfeksiyonları, hematüri, tübüler nekroz, sık idrara çıkma, idrar yaparken yanma, böbrek taşları görülebilir 1
Solunum Yan Etkileri
- Öksürük artışı, dispne, solunum yolu enfeksiyonları, pnömoni ve fibrozis riski vardır 1
Kas-İskelet Sistemi Yan Etkileri
- Kemik ağrısı, bacak krampları, miyalji ve el krampları görülebilir 1
Gebelik Riskleri
Cellcept gebelikte kullanımı için FDA siyah kutu uyarısı vardır; teratojenik ve embriyosidal etkileri nedeniyle gebelik sırasında kesinlikle kullanılmamalıdır. 1, 2
- %49 düşük, %2 ölü doğum ve %23 yapısal anomali (hipoplastik tırnaklar, mikrotia, yarık dudak/damak, kardiyak defektler) riski vardır 4
- Doğurgan kadınlar tedavi sırasında ve tedavi kesildikten 6 hafta sonrasına kadar etkili doğum kontrolü kullanmalıdır 2
- Gebelik planlanıyorsa, en az 12 hafta önce Cellcept kesilmeli ve alternatif immünosüpresyona (azatioprin, takrolimus veya siklosporin) geçilmelidir 4
İzlem Önerileri
Hematolojik İzlem
- İlk ay haftalık, 2-3. aylar ayda iki kez, ilk yılın geri kalanında aylık, sonrasında ömür boyu her 1-3 ayda bir tam kan sayımı yapılmalıdır 1, 3
Diğer Laboratuvar İzlemleri
- Renal ve hepatik profiller düzenli olarak her 1-3 ayda bir izlenmelidir 1
- Gastrointestinal intolerans gelişirse mikofenolat kan seviyeleri kontrol edilebilir 1
Klinik İzlem
- Hastalar sık sık ateş ölçmeli ve ateş durumunda hemen doktora başvurmalıdır 1
- Enfeksiyon, nörolojik semptomlar veya solunum değişiklikleri için izlem yapılmalıdır 1
İlaç Etkileşimleri
- Aktif kömür, alüminyum/magnezyum tuzları, kolestiramin, kolesevelam, kolestipol ve demir emilimi inhibe eder 1
- Asiklovir veya gansiklovir ile birlikte kullanımda, özellikle renal yetmezlikte plazma konsantrasyonları artar 1
- Hormonal kontraseptif etkinliğini azaltabilir; ek doğum kontrolü yöntemi gereklidir 1, 2
- Canlı aşılar tedavi sırasında kaçınılmalıdır 1, 2
- Azatioprin ile birlikte kullanılmamalıdır 1