Czy pacjent ze stopniem drugim może mieć również stopień pierwszy?
Nie, pacjent ze zdiagnozowanym przesunięciem kręgu stopnia drugiego nie może jednocześnie mieć stopnia pierwszego w tej samej lokalizacji – są to wzajemnie wykluczające się klasyfikacje tego samego stanu patologicznego.
Zrozumienie klasyfikacji spondylolistezy
Stopniowanie spondylolistezy (przesunięcia kręgu) opisuje stopień przedniego przemieszczenia jednego kręgu względem kręgu poniżej, oceniany w skali od 1 do 4 w zależności od nasilenia przesunięcia 1.
- Stopień I: przesunięcie do 25% szerokości trzonu kręgu 1
- Stopień II: przesunięcie 25-50% szerokości trzonu kręgu 1
- Stopień III: przesunięcie 50-75% 1
- Stopień IV: przesunięcie >75% 1
Dlaczego nie można mieć obu stopni jednocześnie
Każdy poziom kręgowy może mieć tylko jeden stopień przesunięcia w danym momencie – jest to pomiar konkretnego przemieszczenia anatomicznego 1. Jeśli pacjent ma stopień II (25-50% przesunięcia), oznacza to, że przesunięcie przekroczyło już zakres stopnia I 1.
Możliwe scenariusze kliniczne:
- Wielopoziomowa spondylolisteza: Pacjent może mieć różne stopnie przesunięcia na różnych poziomach kręgosłupa – na przykład stopień II na L5-S1 i stopień I na L4-L5 2
- Progresja w czasie: Pacjent może mieć początkowo stopień I, który z czasem progresuje do stopnia II 3, 4
- Dwupoziomowa spondylolisteza: Najczęściej występuje na poziomach L3-L5 lub L4-S1, gdzie każdy poziom ma własny stopień zaawansowania 2
Implikacje kliniczne
Rozróżnienie między stopniem I a II ma istotne znaczenie dla leczenia:
- Stopień I i II (<50% przesunięcia): Zazwyczaj dobrze reagują na leczenie zachowawcze, w tym ograniczenie aktywności, immobilizację i fizjoterapię 3
- Stopień III i IV (>50% przesunięcia): Znacznie mniej niezawodnie reagują na leczenie niezabiegowe i częściej wymagają interwencji chirurgicznej 3
- Fuzja kręgosłupa: Wytyczne zalecają fuzję po dekompresji u pacjentów ze zwężeniem i spondylolistezą, szczególnie w przypadkach stopnia II lub wyższego 5
Ważne zastrzeżenia
- Około 15% osób z uszkodzeniem pars interarticularis ma progresję do spondylolistezy 4
- Ponad 80% dzieci leczonych zachowawczo ma ustąpienie objawów 4
- Degeneracyjna spondylolisteza najczęściej występuje na poziomie L4-L5 u kobiet powyżej 40 roku życia 1
- Istmiczna spondylolisteza najczęściej występuje na poziomie L5-S1 1