Behandeling van IJzergebreksanemie bij Oudere Patiënt met Nierfunctiestoornis
Start onmiddellijk met oraal ijzersuppletie (ferrofumaraat zoals reeds voorgeschreven) en voer aanvullende gastro-intestinale evaluatie uit, ondanks de eerdere coloscopie in 2023, gezien de ernstige anemie (Hb 5.4) en de aanwezigheid van nierfunctiestoornis (eGFR 49). 1
Directe Behandeling
IJzersuppletie
- Begin met één tablet ferrofumaraat per dag op een lege maag voor optimale absorptie 1
- Als de patiënt gastro-intestinale bijwerkingen ervaart, overweeg dan dosering om de dag of inname met voedsel 1
- Monitor hemoglobine na 4 weken - verwacht een stijging van ≥10 g/L als bevestiging van ijzerdeficiëntie 1, 2
- Continueer ijzertherapie gedurende 3 maanden na normalisatie van Hb om ijzervoorraden aan te vullen 1
Bloedtransfusie Overwegingen
- Bij Hb 5.4 en symptomatische vermoeidheid kan beperkte transfusie van packed red cells noodzakelijk zijn 1
- IJzertherapie blijft noodzakelijk na transfusie 1
Aanvullend Onderzoek
Laboratoriumevaluatie (op 2024-01-XX)
- Ferritine en transferrine saturatie voor bevestiging ijzerdeficiëntie 1
- Let op: Bij nierfunctiestoornis (eGFR 49) is interpretatie anders - absolute ijzerdeficiëntie bij CKD wordt gedefinieerd als transferrine saturatie ≤20% met ferritine ≤100 μg/L 1
- Vitamine B12 en foliumzuur (anemie bij ouderen is vaak multifactorieel) 1
- Urineonderzoek of urinemicroscopie 1
- Coeliakie screening (serologisch) - gevonden bij 3-5% van IDA-patiënten 1
Gastro-intestinale Evaluatie
Ondanks de coloscopie in 2023, is hernieuwde evaluatie geïndiceerd omdat: 1
- De prevalentie van maligniteit en dubbele pathologie hoog is bij ouderen 1
- De eerdere scopie mogelijk geen verklaring heeft gegeven voor de huidige ernstige anemie
- Gastroscopie met dunne darm biopten (voor coeliakie) nog niet is uitgevoerd 1
Aanbevolen onderzoeksalgoritme: 1
- Gastroscopie met dunne darm biopten (eerste keuze)
- Coloscopie of CT-colonografie (alternatief bij ouderen met comorbiditeit) 1
- Overweeg bidirectionele endoscopie in één sessie indien mogelijk 1
Belangrijke overweging: Weeg risico's en baten van invasief onderzoek zorgvuldig af gezien leeftijd, comorbiditeiten (hypertensie, nierfunctiestoornis), en bespreek dit met patiënt en familie 1
Speciale Overwegingen bij Nierfunctiestoornis
CKD en Anemie
- Bij eGFR 49 (CKD stadium 3) is nierfalen zelf een potentiële oorzaak van anemie 1
- Anemie bij CKD is multifactorieel: ijzerdeficiëntie, verminderde erytropoëtineproductie, verminderde ijzerabsorptie 1
- Echter: De meerderheid van CKD-patiënten met bevestigde IDA vereist GI-onderzoek, mits fit genoeg voor procedures 1
- Overleg met nefroloog is ideaal voor besluitvorming over endoscopische evaluatie 1
Medicatie-interacties
- Pantoprazol (2x40mg) kan ijzerabsorptie verminderen - overweeg tijdelijk stoppen of dosisreductie tijdens ijzertherapie 1
- Metoprolol, perindopril, en dapagliflozine hebben geen directe interactie met ijzertherapie
Alternatieve Behandeling bij Falen Orale Therapie
Parenteraal IJzer
- Overweeg intraveneus ijzer indien: 1, 3
- Orale therapie niet wordt verdragen
- Inadequate respons na 4 weken orale therapie
- Malabsorptie (bijv. bij CKD of gastro-intestinale pathologie)
- Parenteraal ijzer is veilig en effectief bij ouderen 1
- Bij CKD is intraveneus ijzer vaak effectiever dan orale suppletie 1, 4
Monitoring en Follow-up
- Hb-controle na 4 weken voor respons op therapie 1, 2
- Bij inadequate respons of recidiverende IDA na negatieve bidirectionele endoscopie: overweeg dunne darm onderzoek met capsule-endoscopie 1
- Langetermijn ijzertherapie kan passend zijn wanneer oorzaak van recidiverende IDA onbekend of onomkeerbaar blijft 1
Valkuilen te Vermijden
- Niet uitstellen van ijzertherapie in afwachting van onderzoeken, tenzij coloscopie zeer binnenkort gepland is 1
- Niet aannemen dat eerdere coloscopie (2023) voldoende is - dubbele pathologie komt voor bij 10-15% van patiënten 1
- Niet vergeten dat anemie bij ouderen vaak multifactorieel is (ijzerdeficiëntie, B12/folaat deficiëntie, chronische ziekte) 1, 5
- Niet ferritine als enige parameter gebruiken bij nierfunctiestoornis - interpretatie verschilt van normale populatie 1