5 Günlük Apandisitte Yaklaşım
5 günlük apandisit öyküsü olan bir hastada, komplike apandisit (perforasyon, apse veya peritonit) olasılığı yüksek olduğundan, öncelikle kontrastlı batın BT ile tanıyı doğrulamalı ve komplikasyonları değerlendirmelisiniz; komplike apandisit saptanırsa cerrahi tedavi (tercihen laparoskopik apendektomi) planlanmalı, apse varsa perkütan drenaj ile birlikte antibiyotik tedavisi düşünülebilir. 1, 2
Tanısal Yaklaşım
5 günlük semptom süresi, komplike apandisit (perforasyon, apse, peritonit) riskini önemli ölçüde artırır. 3, 4
Görüntüleme Stratejisi
Kontrastlı batın BT tanı için altın standarttır ve komplike/komplike olmayan apandisit ayrımını yapmanızı sağlar 1, 4
BT'de şu bulguları değerlendirin:
Alvarado skoru ≥5 olan hastalarda BT endikasyonu güçlüdür 1
Böbrek yetmezliği gibi kontrastlı BT yapılamayan durumlarda MRG tercih edilmelidir 1
Tedavi Stratejisi: Komplikasyon Durumuna Göre
Komplike Olmayan Apandisit (BT'de perforasyon/apse/peritonit yok)
Bu durum 5 günlük semptomda nadir olsa da:
- Cerrahi tedavi (laparoskopik apendektomi) standart yaklaşımdır 1, 6, 4
- Seçilmiş hastalarda antibiyotik tedavisi düşünülebilir, ancak %30 başarısızlık riski vardır 5, 7
- Antibiyotik tedavisi seçilirse, BT'de apendikolitin olmaması önemlidir (apendikolitli hastalarda %40 başarısızlık) 5
Komplike Apandisit: Yaygın Peritonit veya Serbest Perforasyon
- Acil cerrahi (laparoskopik apendektomi) kesinlikle endikedir 1
- Yaşlı hastalarda bile konservatif tedavi önerilmez (güçlü öneri) 1
- Cerrahi öncesi geniş spektrumlu antibiyotik başlanmalıdır 1, 2
Komplike Apandisit: Apendikular Apse
5 günlük semptomda en olası senaryo:
- Perkütan drenaj (erişilebilirse) + antibiyotik tedavisi ilk seçenek olabilir 1, 6
- Alternatif olarak, deneyimli cerrah varsa laparoskopik yaklaşım tercih edilebilir (daha az readmisyon) 6
- Konservatif tedavi sonrası ≥40 yaş hastalarda kolonoskopi ve kontrastlı BT ile takip zorunludur (apendiks tümörü riski %3-17) 6
- <40 yaş hastalarda rutin interval apendektomi önerilmez, sadece nüks semptomlar varsa 6
Cerrahi Yaklaşım Detayları
Cerrahi Zamanlaması
- Cerrahi endikasyonu konulduktan sonra mümkün olan en kısa sürede (tercihen 24 saat içinde) apendektomi yapılmalıdır 1, 6, 4
- 24 saati aşan gecikmeler komplikasyon riskini artırır 6, 3
Cerrahi Teknik
- Laparoskopik apendektomi tercih edilmelidir (daha az ağrı, daha az yara yeri enfeksiyonu, daha kısa hastanede kalış) 1, 6
- Güdük kapama yöntemi (stapler, endoloop, klips) lokal deneyime göre seçilebilir 1
- Komplike apandisitte (perforasyon/apse/peritonit) dren yerleştirilmesi önerilir 1
Antibiyotik Tedavisi Protokolü
Preoperatif Antibiyotik
Postoperatif Antibiyotik
Komplike olmayan apandisit:
Komplike apandisit (5 günlük semptomda muhtemel):
- 3-5 gün geniş spektrumlu antibiyotik önerilir 1, 2
- 48 saat sonra oral antibiyotiğe geçiş güvenlidir 2
- Ateş ve lökositoz gibi klinik/laboratuvar kriterlere göre kesme kararı verilmelidir 1, 2
- 7 günü aşmamalıdır 2
Yaşlı Hastalarda Özel Durumlar (≥65 yaş)
5 günlük semptom öyküsü olan yaşlı hastada:
- Tanı için kontrastlı BT şiddetle önerilir (atipik prezentasyon riski) 1
- Laparoskopik apendektomi yine tercih edilir (daha az morbidite, daha kısa hastanede kalış) 1
- Komplike olmayan apandisitte, cerrahi riski yüksek ve hasta kabul ediyorsa antibiyotik tedavisi düşünülebilir 1
- Yaygın peritonit veya serbest perforasyonda konservatif tedavi kesinlikle yapılmamalıdır 1
- Tüm yaşlı apandisit hastalarında elektif kolon taraması önerilir (güçlü öneri) 1
Önemli Tuzaklar ve Kaçınılması Gerekenler
- 5 günlük semptomda komplike apandisit varsayın: Basit apandisit olasılığı düşüktür, görüntüleme ile mutlaka doğrulayın 3, 4
- Antibiyotik tedavisini 3-5 günden uzatmayın: Daha uzun süreler apse oranını azaltmaz, antibiyotik komplikasyonlarını artırır 2
- Komplike/komplike olmayan ayrımını karıştırmayın: Sadece komplike apandisitte postoperatif antibiyotik gerekir 1, 2
- Apse varlığında acil cerrahiye koşmayın: Perkütan drenaj + antibiyotik seçeneğini değerlendirin 1, 6
- Yaşlı hastalarda kolon taramasını unutmayın: Apendiks tümörü riski artmıştır 1, 6
- Cerrahi kararı verdikten sonra geciktirmeyin: 24 saat içinde operasyona alın 1, 6, 4