How should bone health be monitored in a patient with sarcoidosis taking prednisolone?

Medical Advisory BoardAll articles are reviewed for accuracy by our Medical Advisory Board
Educational purpose only • Exercise caution as content is pending human review
Article Review Status
Submitted
Under Review
Approved

Last updated: February 5, 2026 • View editorial policy

Personalize

Help us tailor your experience

Which best describes you? Your choice helps us use language that's most understandable for you.

Kemik Mineral Yoğunluğu Ölçümü ve İzleme

Prednizolon kullanan sarkoidoz hastalarında kemik sağlığı, tedavi başlangıcında DXA (dual-energy x-ray absorptiometry) ile lomber omurga ve kalça ölçümü yapılarak izlenmeli ve yıllık kontroller ile takip edilmelidir. 1, 2

Kemik Yoğunluğu Ölçüm Yöntemi

DXA lomber omurga ve kalça ölçümü, kemik mineral yoğunluğunu değerlendirmek için en uygun yöntemdir (uygunluk skoru: 9/9). 1 Bu yöntem:

  • Düşük radyasyon dozu ile güvenli ölçüm sağlar 1
  • Hem lomber omurga (L1-4) hem de femur boynu ölçümlerini içerir 1, 3
  • Kortikosteroid kullanan hastalarda standart izleme yöntemidir 1

Alternatif olarak, DXA distal ön kol ölçümü de kullanılabilir (uygunluk skoru: 8/9), ancak lomber omurga ve kalça ölçümü tercih edilmelidir. 1

İzleme Zamanlaması ve Sıklığı

Başlangıç Değerlendirmesi

  • Kortikosteroid tedavisine başlamadan önce bazal kemik mineral yoğunluğu ölçülmelidir 1
  • Sarkoidoz tanısı konduğunda kemik yoğunluğu değerlendirilmelidir 1

Takip Ölçümleri

  • Yıllık DXA kontrolü yapılmalıdır 1
  • Kemik mineral yoğunluğunda ardışık iki yılda yılda %4'ten fazla düşüş varsa tedavi değişikliği düşünülmelidir 1
  • En az 20 mg metilprednizolon veya eşdeğeri alan ve ≥4 hafta tedavi gören hastalarda düzenli izleme kritiktir 1

Risk Faktörleri ve Özel Durumlar

Yüksek Riskli Gruplar

Postmenopozal kadınlar özellikle yüksek risk altındadır. 3 Araştırmalar gösteriyor ki:

  • Postmenopozal sarkoidoz hastalarında lomber omurga kemik yoğunluğu kontrollere göre anlamlı derecede düşüktür (0.751-0.783 g/cm² vs 1.019 g/cm², p<0.001) 3
  • Kortikosteroid tedavisi alan premenopozal hastalarda femur boynu kemik yoğunluğu belirgin şekilde azalmıştır 3

Kortikosteroid Dozu ve Süre

  • Prednizolon ≥7.5 mg/gün dozları hem vertebral hem de vertebral olmayan kırık riskini artırır 4
  • Uzun süreli kortikosteroid kullanımı (>3 ay) kemik kaybını hızlandırır 1
  • Düşük dozlarda bile (5-10 mg/gün) uzun süreli kullanım önemli toksisiteye yol açabilir 4

Koruyucu Önlemler ve Tedavi

Tüm Hastalar İçin Temel Önlemler

  • Günlük 1500 mg kalsiyum alımı sağlanmalıdır (gerekirse takviye ile) 1
  • D vitamini takviyesi (400-800 IU/gün) eklenmelidir 1
  • Düzenli ağırlık taşıyan egzersizler önerilmelidir 1
  • Sigara ve aşırı alkol tüketiminden kaçınılmalıdır 1

Farmakolojik Tedavi

Osteoporozu olan hastalarda (T-skoru ≤-2.5) bifosfonat tedavisi başlanmalıdır. 1, 4

  • Bifosfonatlar kortikosteroid tedavisi alan yaşlı hastalarda kemik kaybı hızını yavaşlatır 4
  • Postmenopozal kadınlarda HRT (tercihen transdermal) veya bifosfonat düşünülmelidir 1
  • Kalsitonin alternatif bir seçenektir 1

Proton Pompa İnhibitörü Profilaksisi

  • Grade 2-4 pnömoni ile kortikosteroid alan tüm hastalara GI profilaksisi için PPI verilmelidir 1

Önemli Klinik Tuzaklar

Kaçınılması Gerekenler

  • Kemik yoğunluğu ölçümünü ertelemeyin - kortikosteroid başlamadan önce bazal değerlendirme yapın 1
  • Kalsiyum ve D vitamini takviyesini ihmal etmeyin - uzun süreli steroid kullanımında mutlaka ekleyin 1
  • Düşük doz steroidleri güvenli sanmayın - 7.5 mg/gün ve üzeri dozlar bile kırık riskini artırır 4
  • Yıllık takibi atlamayın - erken kemik kaybını tespit etmek için düzenli DXA kontrolü kritiktir 1

Geriatrik Hastalar

Yaşlı hastalarda özel dikkat gerekir çünkü:

  • Kortikosteroid kaynaklı yan etkilerin insidansı doza bağlı olarak artar 4
  • Osteoporoz en sık karşılaşılan komplikasyondur 4
  • Kemik mineral yoğunluğu kaybı tedavinin erken döneminde en fazladır 4
  • Rutin tarama ve kırık önleme stratejileri uygulanmalıdır 4

References

1
Guideline

Guideline Directed Topic Overview

Dr.Oracle Medical Advisory Board & Editors, 2025

2
Guideline

Sarcoidosis Treatment Guidelines

Praxis Medical Insights: Practical Summaries of Clinical Guidelines, 2025

3
Research

Bone mineral density in women with sarcoidosis.

Journal of bone and mineral metabolism, 2004

Related Questions

How to test for sarcoidosis
What is the diagnosis and treatment for Sarcoidosis?
What are the treatment options for pulmonary sarcoidosis?
What is the initial treatment for sarcoidosis management?
Would you treat a patient with sarcoidosis, hilar lymphadenopathy, normal PFTs (Pulmonary Function Tests), and intermittent dry cough with steroids or just monitor?
Can a patient with a JJ (Double J) stent colonization by Morganella morganii and Enterococcus faecalis, presenting with leukocytosis and normal CRP (C-reactive protein) levels, have altered results on a PET (Positron Emission Tomography) scan showing hypermetabolic retrocaval lumboaortic lymph nodes?
What is the optimal management strategy for an adult patient with a history of coronary artery disease, hypertension, and an electrocardiogram (ECG) showing an old anteroseptal wall infarct, currently maintained on losartan (angiotensin II receptor antagonist) 50 mg and amlodipine (calcium channel blocker) 5 mg?
What's the next step in managing a 42-year-old diabetic female patient with pyelonephritis of the right kidney and a Double J (DJ) stent in place, who has been treated with piperacillin/tazobactam (Inj pipzo 4.5) for 5 days, meropenem (Inj meropenem) for 5 days, and ceftazidime/avibactam (Inj ceftazidime plus avibactam 2.5 Gm) for 5 days, and presents with leukocytosis (raised WBC count of 24,000) without fever, but occasional fever spikes, and is symptomatically better?
Is it safe to use clotrimazole (antifungal)-betamethasone (steroid) cream around or in the eye?
Is it necessary to stop taking tamsulosin (for benign prostatic hyperplasia (BPH)) before undergoing cataract surgery?
How to manage a 37-year-old with palpitations and tachycardia?

Professional Medical Disclaimer

This information is intended for healthcare professionals. Any medical decision-making should rely on clinical judgment and independently verified information. The content provided herein does not replace professional discretion and should be considered supplementary to established clinical guidelines. Healthcare providers should verify all information against primary literature and current practice standards before application in patient care. Dr.Oracle assumes no liability for clinical decisions based on this content.

Have a follow-up question?

Our Medical A.I. is used by practicing medical doctors at top research institutions around the world. Ask any follow up question and get world-class guideline-backed answers instantly.

Ask Question