Żel DMSO nie jest skuteczny w leczeniu bólu mięśniowo-szkieletowego
Żel DMSO nie powinien być stosowany jako leczenie bólu mięśniowo-szkieletowego lub stanów zapalnych – zamiast tego należy stosować miejscowe NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne), szczególnie diklofenak w żelu, jako terapię pierwszego rzutu. 1, 2
Dlaczego DMSO nie jest zalecany
Brak dowodów skuteczności w bólu mięśniowo-szkieletowym
- Podwójnie zaślepione badanie kontrolowane z udziałem 102 pacjentów z łokciem tenisisty i zapaleniem ścięgien stożka rotatorów wykazało, że 70% roztwór DMSO nie przyniósł większych korzyści niż 5% placebo w zakresie bólu, tkliwości, obrzęku czy zakresu ruchów 3
- Nie ma wiarygodnych badań klinicznych potwierdzających skuteczność DMSO w leczeniu bólu stawów lub urazów tkanek miękkich 4
- FDA (Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków) zatwierdziła DMSO wyłącznie do leczenia śródmiąższowego zapalenia pęcherza, a nie do stosowania w schorzeniach mięśniowo-szkieletowych 5, 4
Ograniczone zastosowania kliniczne
- DMSO ma udokumentowane zastosowanie jedynie w leczeniu ekstravasacji chemioterapii (wyciek leków chemioterapeutycznych poza naczynie), szczególnie antracyklin, mitomycyny C i soli platyny 1
- W tym kontekście DMSO 99% stosuje się miejscowo 4 krople na 10 cm² skóry co 8 godzin przez 1 tydzień 1
Co należy stosować zamiast DMSO
Terapia pierwszego rzutu: Miejscowe NLPZ
American College of Physicians i American Academy of Family Physicians zalecają miejscowe NLPZ z mentholem lub bez jako terapię pierwszego rzutu w ostrych urazach mięśniowo-szkieletowych. 1, 2
- Miejscowy diklofenak zmniejsza ból o 1,02 cm w skali VAS (0-10 cm) w ciągu pierwszych 2 godzin w porównaniu z placebo 1
- Diklofenak w żelu poprawia funkcję o 1,66 cm w skali 10 cm w porównaniu z placebo w ciągu 1-7 dni 2
- Miejscowe NLPZ mają znacznie mniej działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego niż doustne NLPZ, przy porównywalnej skuteczności przeciwbólowej 2
Algorytm postępowania w bólu mięśniowo-szkieletowym
Krok 1: Zastosuj miejscowy diklofenak w żelu (lub inny miejscowy NLPZ) na obszar bolesny 3-4 razy dziennie 2
Krok 2: Dodaj zimne okłady przez pierwsze 48-72 godziny (lód z wodą w wilgotnej szmatce na 20-30 minut, 3-4 razy dziennie) 2
Krok 3: Modyfikacja aktywności – unikaj czynności wywołujących ból do czasu odpowiedniego wygojenia 2
Krok 4: Jeśli miejscowe NLPZ są niewystarczające, rozważ doustne NLPZ (diklofenak, ibuprofen, naproksen) lub paracetamol 1, 2
Krok 5: Wczesne rozpoczęcie ćwiczeń rehabilitacyjnych w celu przywrócenia ruchomości, siły i funkcji 2
Alternatywy dla pacjentów z przeciwwskazaniami do NLPZ
- Paracetamol (acetaminofen) 1000 mg co 6 godzin jest równie skuteczny jak NLPZ w ostrych skręceniach stawu skokowego 2
- Plaster z lidokainą 5% można stosować miejscowo, szczególnie u pacjentów przyjmujących antykoagulanty 6
- Unikaj opioidów – zapewniają podobną ulgę w bólu jak NLPZ, ale powodują znacznie więcej działań niepożądanych 2
Ostrzeżenia dotyczące NLPZ
Grupy wymagające szczególnej ostrożności
- Pacjenci w wieku ≥75 lat – preferuj miejscowe NLPZ zamiast doustnych 2
- Pacjenci z niewydolnością nerek, niewydolnością serca lub chorobą sercowo-naczyniową 2
- Pacjenci z czynnikami ryzyka choroby wrzodowej żołądka 2
- Pacjenci z niedawnym zawałem mięśnia sercowego lub niestabilną chorobą sercowo-naczyniową – unikaj NLPZ całkowicie 2