Ventolin (Albuterol) ve Epilepsili Çocuklarda Nöbet Riski
Ventolin (salbutamol/albuterol) epilepsili çocuklarda nöbet tetiklemez ve güvenle kullanılabilir. Mevcut kanıtlar, salbutamol kullanımının epilepsili hastalarda nöbet riskini artırmadığını, hatta azaltabileceğini göstermektedir.
Klinik Kanıtlar
En güncel ve yüksek kaliteli araştırma, salbutamol kullanan epilepsili çocukların nöbet geçirme riskinin daha düşük olduğunu göstermiştir. 276 epilepsi ve astım tanılı çocuğun değerlendirildiği 2022 yılındaki retrospektif kohort çalışmasında, salbutamol kullanan hastalarda epileptik nöbet riski kullanmayanlara göre daha düşük bulunmuştur 1.
Önemli Bulgular
- Astım atağı sırasında salbutamol kullanımı, epilepsili çocuklarda nöbet riskini artırmamaktadır 1.
- Lojistik regresyon analizinde, salbutamol kullanımı nöbet tetikleyici bir faktör olarak saptanmamıştır 1.
- Astım atağı sırasında nöbet geçirme olasılığını artıran faktörler: kontrol altında olmayan astım, astım atağının şiddeti, epilepsi tanı süresi ve acil serviste nöbet süresi olarak belirlenmiştir 1.
Farmakolojik Mekanizma
Salbutamol, beta-2 adrenerjik reseptör agonisti olarak hava yolu düz kaslarını gevşetir ve astım tedavisinde kullanılır 2. İnhaler formda kullanıldığında sistemik konsantrasyonlar düşük kalır ve yan etkiler minimal düzeydedir 2.
Bilinen Yan Etkiler (Nöbet Değil)
- Kardiyovasküler: Taşikardi, genişlemiş nabız basıncı, periferik vazodilatasyonun 2.
- Metabolik: Plazma potasyum, fosfat, kalsiyum ve magnezyum düzeylerinde azalma; glukoz, insülin, laktat düzeylerinde artış 2.
- Nöromüsküler: İskelet kası tremoru 2.
- Bu yan etkiler parenteral uygulamada daha belirgindir, inhaler formda çok daha az görülür 2.
Özel Durumlar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Fenobarbital kullanan epilepsili hastalarda dikkatli olunmalıdır. Deneysel çalışmalar, 7 gün süreyle salbutamol uygulamasının farelerde fenobarbitalin antiepileptik etkinliğini azaltabileceğini göstermiştir 3. Ancak bu etki valproat, karbamazepin veya fenitoin gibi diğer antiepileptik ilaçlarda gözlenmemiştir 3.
Klinik Uygulama Önerileri
- Epilepsili çocuklarda astım tedavisi için salbutamol güvenle kullanılabilir 1.
- Fenobarbital kullanan hastalarda, salbutamol başlandığında nöbet kontrolü yakından izlenmelidir 3.
- Valproat, karbamazepin veya fenitoin kullanan hastalarda salbutamol kullanımı ile ilgili ek önlem gerekmemektedir 3.
- İnhaler formun tercih edilmesi, sistemik yan etkileri minimize eder 2.
Aşırı Doz Durumları
Çocuklarda kazara albuterol alımı çalışmalarında, 1 mg/kg'ın üzerindeki dozlarda üç veya daha fazla toksisite belirtisi görülmüştür, ancak hiçbir hastada nöbet bildirilmemiştir 4. Toksisite kısa sürelidir ve çoğu vakada spesifik tedavi veya hastane yatışı gerektirmez 4.
Sonuç
Aileler ve hekimler arasında yaygın olan "salbutamolün nöbet tetiklediği" inancı bilimsel kanıtlarla desteklenmemektedir 1. Epilepsili çocuklarda astım tedavisi için salbutamol kullanımından kaçınılmamalıdır. Kontrol altında olmayan astım, nöbet riskini artırabilecek hipoksi ve metabolik bozukluklara yol açabileceğinden, astımın uygun şekilde tedavi edilmesi epilepsili hastalarda özellikle önemlidir 1.