Can foot stiffness and pain after a period of inactivity be a symptom of rheumatoid arthritis?

Ja, voetpijn en stijfheid na inactiviteit kan een symptoom van reumatoïde artritis zijn

Voetpijn en stijfheid na een periode van inactiviteit zijn karakteristieke symptomen van reumatoïde artritis (RA), vooral wanneer de stijfheid 60 minuten of langer aanhoudt en gepaard gaat met zichtbare gewrichtszwelling. 1, 2

Belangrijkste diagnostische kenmerken

Duur van ochtendstijfheid als onderscheidend kenmerk:

• Ochtendstijfheid die ≥60 minuten aanhoudt wijst op inflammatoire artritis zoals RA 1, 3
• Stijfheid die <30 minuten duurt suggereert eerder artrose 1, 3
• Stijfheid na elke periode van inactiviteit (niet alleen 's ochtends) die 30 minuten tot 1 uur of langer aanhoudt is typisch voor inflammatoire artritis 1

Essentiële klinische bevindingen voor RA-diagnose:

• Zichtbare en palpabele gewrichtszwelling (synovitis) is essentieel - stijfheid alleen zonder objectieve zwelling is onvoldoende voor de diagnose inflammatoire artritis 1, 2
• Betrokkenheid van metatarsofalangeale (MTP) gewrichten in de voet is zeer karakteristiek 4, 2
• Een positieve "squeeze test" (pijn bij laterale compressie van MTP-gewrichten) wijst sterk op RA 4, 2

Voetbetrokkenheid bij RA: klinische relevantie

Prevalentie en presentatie:

• Voetpijn komt voor bij 90-93,5% van RA-patiënten tijdens het ziekteverloop 5, 6
• Bij 28-35% van patiënten was voetpijn het eerste presenterende symptoom van RA 5, 6
• De voorvoet is het meest frequent aangedaan gebied 5, 6
• 68% van patiënten rapporteert dagelijks matige tot ernstige voetpijn 5

Patroon van betrokkenheid:

• RA presenteert zich typisch met symmetrische betrokkenheid van kleine gewrichten 2, 7
• Voorvoet en/of enkel zijn de meest voorkomende locaties 5
• Voetbetrokkenheid kan al aanwezig zijn vanaf het moment van diagnose bij 36% van patiënten 8

Verbetering met beweging: pathognomonisch kenmerk

• Verbetering met beweging en activiteit is pathognomonisch voor inflammatoire aandoeningen zoals RA 1
• Verbetering met NSAIDs of corticosteroïden (maar niet met opioïden) ondersteunt de diagnose inflammatoire artritis 1

Directe klinische acties bij vermoeden van RA

Bij stijfheid ≥60 minuten plus gewrichtszwelling:

• Verwijs naar een reumatoloog, idealiter binnen 6 weken na het begin van de symptomen 4, 1, 2
• Vraag ontstekingsmarkers aan: ESR en CRP (CRP heeft de voorkeur omdat het betrouwbaarder is en niet leeftijdsafhankelijk) 1
• Vraag auto-immuunmarkers aan: reumafactor en anti-CCP antilichamen 1, 2
• Overweeg echografie, power Doppler of MRI bij twijfelgevallen om synovitis aan te tonen 4, 1, 2

Bij stijfheid <30 minuten:

• Overweeg artrose als primaire diagnose, vooral bij patiënten ouder dan 40 jaar 1

Belangrijke valkuilen om te vermijden

• De aanwezigheid van daadwerkelijke gewrichtszwelling (synovitis) is essentieel voor het diagnosticeren van inflammatoire artritis 1
• Ochtendstijfheid zonder objectieve gewrichtszwelling kan artrose met secundaire ontsteking of andere niet-inflammatoire aandoeningen vertegenwoordigen 1
• Voetpijn blijft een veelvoorkomend en invaliderend symptoom bij RA, ondanks vooruitgang in behandelingsmogelijkheden 5

Risicofactoren voor persisterende ziekte

Bij patiënten met vroege artritis voorspellen de volgende factoren persisterende en erosieve ziekte:

• Meerdere gezwollen en gevoelige gewrichten 2
• Verhoogde ontstekingsmarkers (ESR of CRP) 2
• Aanwezigheid van vroege radiografische erosies 2