Sitrülin Malat Suplementasyonu: Genç Sağlıklı Sporcular İçin Kılavuz
Sitrülin malat (6-8 g, egzersizden 40-60 dakika önce) genç sağlıklı sporcularda direnç antrenmanı sırasında tekrar sayısını ortalama %6-8 artırabilir, ancak dayanıklılık performansı üzerinde anlamlı bir etkisi yoktur. 1, 2
Etkinlik: Direnç Antrenmanı vs. Dayanıklılık
Direnç Antrenmanında Olumlu Etki
Meta-analiz verileri, 6-8 g sitrülin malatın egzersizden 40-60 dakika önce alınmasının direnç antrenmanında toplam tekrar sayısını 3±5 tekrar (%6.4±7.9) artırdığını göstermektedir (küçük etki boyutu: 0.196). 1
Alt ekstremite egzersizlerinde etki daha belirgindir (%8.1±8.4 artış), üst ekstremite egzersizlerinde ise istatistiksel anlamlılığa ulaşmamaktadır (%5.7±8.4). 1
Üç günlük suplementasyon (günde 8 g) takım sporu sporcularında tekrarlı sprint performansında yorgunluk azalmasını (Sdec: %4.68 vs %6.10) ve en hızlı sprint süresini iyileştirmiştir. 3
Dayanıklılık Performansında Etkisizlik
Sistematik derleme ve meta-analiz, sitrülin suplementasyonunun genç sağlıklı yetişkinlerde tükenmişlik süresinde (TTE) veya tamamlama süresinde (TTC) anlamlı bir fark yaratmadığını göstermektedir (TTE: SMD=0.03; TTC: SMD=-0.07). 2
Çalışmalar arası heterojenite düşüktür (I²=0%), bu da bulguların tutarlı olduğunu gösterir. 2
Mekanizma ve Fizyolojik Temel
Sitrülin ve arginin, nitrik oksit (NO) sentezini artırarak vasküler dilatasyona ve kas kan akımının iyileşmesine katkıda bulunabilir. 4, 5
Malat bileşeni, ATP üretiminde rol oynayan sitrik asit döngüsüne substrat sağlayarak enerji metabolizmasını destekleyebilir. 6
Amonyak homeostazının iyileştirilmesi ve metabolik atık ürünlerin uzaklaştırılması teorik mekanizmalar arasındadır. 6
Önemli uyarı: 2025 yılındaki en güncel çalışma, sitrülin (5.3 g) ve sitrülin malat (5.3 g sitrülin + 2.7 g malat) arasında nöromüsküler performans açısından hiçbir fark bulamadı, bu da malatın ek ergojenik etkisi olmadığını göstermektedir. 7
Optimal Dozlama Protokolü
Akut (Tek Doz) Kullanım
Direnç antrenmanı için: 6-8 g sitrülin malat, egzersizden 40-60 dakika önce alınmalıdır. 1
Etkili sitrülin dozajı 1.2-6 g arasında değişmekle birlikte, performans faydaları çoğunlukla 3-6 g günlük dozlarda gözlenmektedir. 4
Kısa Süreli Yükleme
Tekrarlı sprint performansı için 3 günlük protokol: Egzersizden önceki 2 gün ve egzersiz günü sabahı olmak üzere günde 8 g (8×1 g tablet). 3
Yedi günlük suplementasyon, bağırsak epitel hücrelerinin dayanıklılığını artırarak egzersiz kaynaklı gastrointestinal bozukluklara karşı koruma sağlayabilir. 5
Güvenlik Profili ve Yan Etkiler
Sitrülin ve arginin, önerilen dozlarda genellikle iyi tolere edilir ve sağlıklı yetişkinlerde güvenli kabul edilir. 4
Bildirilen ciddi yan etki yoktur; hafif gastrointestinal rahatsızlık nadiren görülebilir. 6
Kontaminasyon riski: Piyasadaki besin takviyelerinin yaklaşık %15-25'i etiketinde belirtilmeyen yasaklı maddeler içerebilir. 5, 8
Yalnızca üçüncü taraf test edilmiş, saygın üreticilerden alınan ürünler kullanılmalıdır. 9, 8
Kritik Uyarılar ve Tuzaklar
Kalite Kontrol Sorunları
Bazı üreticilerin belirttiği sitrülin:malat oranlarında tutarsızlıklar tespit edilmiştir, bu da ürün etkinliğini doğrudan etkiler. 6
Ürün seçiminde üçüncü taraf sertifikasyonu mutlaka aranmalıdır. 9
Metodolojik Dikkat Noktaları
Test-tekrar test güvenilirliği yüksek olan egzersiz protokolleri kullanılmalıdır; aksi takdirde gerçek etki maskelenebilir. 6
Bireysel yanıt değişkenliği büyüktür; sporcular yarışmadan önce antrenman ortamında deneme yapmalıdır. 9
Sınırlı Kanıt Tabanı
Kadın sporcularda araştırma yetersizdir; mevcut veriler ağırlıklı olarak erkek katılımcılardan elde edilmiştir. 2, 1
Dayanıklılık performansı için daha uzun mesafeler ve daha yüksek sürekli dozlar (7 gün boyunca) üzerine daha fazla araştırma gereklidir. 2
Pratik Uygulama Algoritması
Direnç/Güç Antrenmanı Yapan Sporcular İçin:
- Üçüncü taraf test edilmiş 6-8 g sitrülin malat ürünü seçin 1, 9
- Antrenman/yarışmadan 40-60 dakika önce alın 1
- İlk kullanımda antrenman ortamında deneyin, yarışmada değil 9
- Alt ekstremite ağırlıklı egzersizlerde daha fazla fayda bekleyin 1
Dayanıklılık Sporcuları İçin:
- Mevcut kanıtlar sitrülin malatın dayanıklılık performansını iyileştirmediğini göstermektedir; bu popülasyonda rutin kullanım önerilmez. 2
- Bunun yerine, 1 saatten uzun süren dayanıklılık etkinliklerinde 30-60 g karbonhidrat alımına odaklanın. 8
Tekrarlı Sprint Sporcuları İçin: