Kalf Klodikasyonu: Çocuk ve Ergenlerde Görüldüğü Hastalıklar
Çocuk ve ergenlerde kalf klodikasyonu en sık popliteal arter tuzaklanma sendromu (PAES) nedeniyle görülür ve genç erişkinlerde cerrahi olarak düzeltilebilir alt ekstremite vasküler yetmezliğinin en yaygın nedenidir. 1
Primer Vasküler Nedenler
Popliteal Arter Tuzaklanma Sendromu (PAES)
- En sık neden: Genç erişkinlerde cerrahi olarak düzeltilebilir alt ekstremite vasküler yetmezliğinin en yaygın nedenidir 1
- Klinik prezentasyon: Egzersiz sırasında kalf klodikasyonu, parestezi ve şişlik ile başvururlar 1
- Anatomik tipler (Tip I, II, III, V): Popliteal fossadaki ekstravasküler yapılar plantar fleksiyon sırasında popliteal arter ve/veya veni sıkıştırarak stenoz veya oklüzyona neden olur 1
- Fonksiyonel tip (Tip IV): Anatomik olarak normal popliteal fossa varlığına rağmen popliteal arter kompresyonu gelişir 1
- Komplikasyonlar: Her iki alt tip de anevrizma veya psödoanevrizma formasyonu, tromboz veya distal tromboemboliye yol açabilir 1
Eksternal İliak Arter Endofibrozisi (EIAE)
- Öncelikli olarak dayanıklılık sporcularında görülen nadir bir performans-kısıtlayıcı klodikasyon nedenidir 1
- Bisikletçilerde tipik olarak görülse de, diğer elit dayanıklılık sporcularında da tanımlanmıştır 1
- Semptomlar: Alt ekstremite güçsüzlüğü, uyluk ağrısı ve egzersizin kesilmesiyle semptomların düzelmesi 1
- Tekrarlayan mekanik travma sonucu hipertrofik psoas kasının kalça fleksiyonu sırasında eksternal iliak arter üzerine etkisi ile arteriyel kinking ve vazospazm gelişir 1
Buerger Hastalığı
- 25-45 yaş arası hastalarda görülen nonaterosklerotik inflamatuar vaskülit 1
- Neredeyse her zaman ağır tütün kullanımı ile ilişkilidir 1
- Klinik bulgular: İlerleyici yüzeyel tromboflebit, intermittan klodikasyon, parestezi, istirahat ağrısı ve ülserasyon 1
- Görüntülemede karakteristik "tirbuşon" kollateral damarlar (patolojik olarak dilate vasa vasorum) görülür 1
Bağ Dokusu Hastalıkları
Marfan Sendromu, Loeys-Dietz Sendromu ve Vasküler Ehlers-Danlos Sendromu
- Bu genetik sendromlar vasküler sistemi derinden etkileyen multisistem bozukluklardır 1
- Marfan sendromu, fibrillin-1'i kodlayan FBN1 genindeki mutasyondan kaynaklanan otozomal dominant bir bağ dokusu hastalığıdır 1
- Anevrizma formasyonu, diseksiyon ve vasküler komplikasyonlara yatkınlık nedeniyle klodikasyon semptomlarına yol açabilir 1
Nadir Nedenler
Kistik Adventisyal Hastalık
- Nonaterosklerotik periferik arter hastalığı spektrumunda yer alır 1
- Genç hastalarda klodikasyon semptomlarına neden olabilir 1
Osteokartilajinöz Ekzostoz (Osteokondrom)
- Fibuladan kaynaklanan ekzostoz popliteal artere eksternal kompresyon yaparak klodikasyona neden olabilir 2
- 14 yaşında bir ergen kızda koşu sırasında yaklaşık 2 km sonra dayanılmaz hale gelen sol kalf ağrısı ile prezente olmuştur 2
Önemli Klinik Noktalar
Ayırıcı Tanı: Nörojenik Klodikasyon
- Nörojenik klodikasyon: Lomber spinal stenozdan kaynaklanan nöral elemanların mekanik kompresyonu sonucu gelişir 3
- Karakteristik özellikler: Parestetik ağrı, değişken egzersiz toleransı, kalçadan posterior uyluklara yayılan ağrı ve pozisyon değişikliği ile rahatlama 3
- Vasküler klodikasyondan farkı: Kramp tarzı kas ağrısı, tutarlı ve tekrarlanabilir egzersiz toleransı, tipik olarak kalf dağılımı ve basit istirahat ile rahatlama 3
Tanısal Yaklaşım
- İlk basamak: Vasküler klodikasyon şüphesinde ankle-brachial index (ABI) ilk seçenek tanı testidir 1, 3
- ABI <0.90 periferik arter hastalığı tanısını doğrular 3
- Nörojenik klodikasyon şüphesinde MRI lomber omurga spinal stenozu görüntülemek için altın standarttır 3
Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
- Çocuk ve ergenlerde kalf klodikasyonu nadirdir ve ateroskleroz bu yaş grubunda nadir olduğundan, nonaterosklerotik nedenlere odaklanılmalıdır 1
- Genç sporcularda, özellikle dayanıklılık sporcularında ve bisikletçilerde EIAE ve PAES mutlaka düşünülmelidir 1
- Ağır tütün kullanım öyküsü olan genç erişkinlerde Buerger hastalığı akla gelmelidir 1
- Eksternal kompresyon nedenleri (osteokondrom gibi) nadir olmakla birlikte cerrahi olarak düzeltilebilir olduğundan atlanmamalıdır 2