Kandidemide Göz Dibinde Beklenen Bulgular
Kandidemide göz dibinde en sık korioretinit (retina ve koroid lezyonları) ve daha az sıklıkla vitrit ile birlikte endoftalmit (vitreus içine uzanan karakteristik "pamuksu toplar") görülmesi beklenir. 1
Oküler Tutulum Spektrumu
Kandideminin göz tutulumu iki ana formda ortaya çıkar:
- Korioretinit: Retina ve koroid lezyonları olup vitreus tutulumu olmayan durumdur ve en sık görülen formdur 1, 2, 3
- Endoftalmit: Korioretinitin vitreus içine uzanması ile karakterize olup, karakteristik "fluffy balls" (pamuksu toplar) görülür 2, 3
Oküler Tutulum Sıklığı ve Klinik Özellikler
- Kandidemili hastaların yaklaşık %16'sında oküler tutulum gelişir, ancak gerçek endoftalmit nadir olup sadece %1.6 oranında görülür 1, 3
- Hastaların çoğu (%80'den fazlası) asemptomatiktir, bu nedenle rutin oftalmolojik muayene kritik öneme sahiptir 4
- Semptomatik hastalarda en sık bulanık görme ve "floaters" (uçuşan cisimler) görülür 2
Fundoskopik Muayene Zamanlaması
Tüm kandidemili hastalara ilk hafta içinde dilate fundus muayenesi yapılmalıdır:
- Nötropenik olmayan hastalarda antifungal tedavinin ilk haftası içinde muayene yapılmalıdır 1, 5
- Nötropenik hastalarda muayene nötrofil düzelmesine kadar ertelenmelidir, ancak nötropenik hastaların %41.7'sinde ilk muayenede oküler tutulum saptanabilir 1, 4
- Muayene tercihen bir oftalmolog tarafından yapılmalıdır 1, 5
Risk Faktörleri
Oküler tutulum için bağımsız risk faktörleri şunlardır:
- Persistan kandidemi (uzamış fungemi süresi) - en önemli risk faktörüdür 3, 4
- Önceki 2 hafta içinde nötropeni varlığı 4
- C. albicans enfeksiyonu 4
- Kandidemi sonrası diyaliz gereksinimi 6
- Gözün dışında diğer organ tutulumu 6
Kritik Uyarılar
- Semptomlar beklenmeden muayene yapılmalıdır: Semptomatik prezentasyon ile tanı alan hastalarda görsel sonuçlar anlamlı derecede daha kötüdür 5
- Erken tanı hayati önemlidir: Oküler tutulum genellikle geri dönüşümsüz hasar oluşana kadar asemptomatiktir 5
- Maküla tutulumu kötü prognoz göstergesidir: Maküla tutulumu olan hastalarda keskin görme iyileşmesi için prognoz kötüdür 7
- Ekinokandin tedavisi alan hastalarda da muayene gereklidir: Ekinokandinlerin göz dokusuna zayıf penetrasyonuna rağmen, başlangıç tedavisinde ekinokandin alan hastalarda oküler tutulum sıklığı artmamıştır 6, 8
Tedavi Yaklaşımı
Tedavi stratejisi tutulum derecesine göre belirlenir:
- Sadece korioretinit: Sistemik antifungal tedavi yeterlidir 5
- Maküla tutulumu: Sistemik tedaviye ek olarak intravitreal amphotericin B veya vorikonazol enjeksiyonu gereklidir 1, 5
- Vitrit/endoftalmit: Sistemik tedavi + intravitreal enjeksiyon + vitrektomi düşünülmelidir 1, 9
- Tedavi süresi en az 4-6 hafta olmalı ve seri oftalmolojik muayenelerle lezyonların rezolüsyonuna göre ayarlanmalıdır 1, 9