Postępowanie z 41-letnim mężczyzną z bólem kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego bez cech rwy kulszowej
U tego pacjenta z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa i zmianami zwyrodnieniowymi w MR bez ucisku korzeni nerwowych, leczenie zachowawcze przez co najmniej 6 tygodni jest wskazane przed rozważeniem jakichkolwiek interwencji chirurgicznych lub zaawansowanych badań obrazowych. 1
Algorytm postępowania początkowego
Leczenie farmakologiczne pierwszego rzutu
- NLPZ są zalecane jako podstawowe leczenie przeciwbólowe 1
- Leki rozluźniające mięśnie należy zastosować w przypadku towarzyszących skurczów mięśniowych 1
- Krótkotrwałe stosowanie opioidów może być rozważone ostrożnie w przypadku silnego bólu 1
- Duloksetyna 60 mg raz dziennie jest zatwierdzona przez FDA do leczenia przewlekłego bólu dolnego odcinka kręgosłupa u dorosłych, z udowodnioną skutecznością w badaniach klinicznych 2
Postępowanie niefarmakologiczne
- Modyfikacja aktywności bez całkowitego ograniczenia - pacjent powinien pozostać aktywny, a nie leżeć w łóżku 1
- Terapia ciepłem/zimnem według potrzeb dla objawowego złagodzenia 1
- Edukacja pacjenta dotycząca stanu, w tym wyjaśnienie bólu i zapewnienie o ogólnie korzystnym rokowaniu 1
Kiedy NIE wykonywać MR lub rozważać chirurgię
Kluczowe zalecenia dotyczące obrazowania
- MR nie jest wskazane w początkowej ocenie niepowikłanej bólu dolnego odcinka kręgosłupa 1
- Obrazowanie należy rozważyć dopiero po 6 tygodniach nieudanego leczenia zachowawczego u pacjentów, którzy są potencjalnymi kandydatami do zabiegu chirurgicznego lub iniekcji steroidów do przestrzeni nadoponowej 1
- Rutynowe obrazowanie nie przynosi korzyści klinicznych i prowadzi do zwiększonego wykorzystania opieki zdrowotnej bez poprawy wyników leczenia 1
Dlaczego to podejście jest uzasadnione
- Większość przepuklin krążków wykazuje pewien stopień resorpcji lub regresji do 8 tygodni po wystąpieniu objawów 1
- Wiele nieprawidłowości w obrazowaniu, takich jak wypukliny krążków, jest powszechnych u osób bezobjawowych i może nie korelować z objawami 1
- Zmiany zwyrodnieniowe w MR są słabo powiązane z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa - systematyczny przegląd wykazał niewystarczające dowody na silne zalecenie rutynowego stosowania MR 3
Kiedy natychmiast wykonać obrazowanie - "Czerwone flagi"
Obrazowanie należy wykonać natychmiast w obecności któregokolwiek z następujących objawów:
- Zespół ogona końskiego (zatrzymanie moczu lub nietrzymanie, obustronna słabość kończyn dolnych, znieczulenie w okolicy siodłowej) 1
- Postępujące deficyty neurologiczne (np. stopień 4/5 grzbietowego zgięcia stopy) 1
- Podejrzenie nowotworu złośliwego 1
- Podejrzenie infekcji 1
- Podejrzenie złamania 1
Rola chirurgii w tym przypadku
Stanowisko dotyczące fuzji kręgosłupa
- Fuzja lędźwiowa NIE jest zalecana w rutynowych przypadkach choroby zwyrodnieniowej krążka bez niestabilności lub znacznego osiowego bólu pleców 1
- Leczenie chirurgiczne oparte wyłącznie na zmianach zwyrodnieniowych w MR nie jest zalecane - jest to silne zalecenie oparte na braku dowodów na skuteczność 3
- Włączenie fuzji podczas rutynowej dyskektomii zwiększyłoby złożoność przypadku, wydłużyło czas operacji i potencjalnie zwiększyło wskaźnik powikłań bez udowodnionej konieczności medycznej 1
Kiedy można rozważyć fuzję
Fuzja może być rozważona tylko w określonych scenariuszach 1:
- Znaczny przewlekły osiowy ból pleców
- Pracownicy fizyczni
- Ciężkie zmiany zwyrodnieniowe
- Udokumentowana niestabilność
Eskalacja leczenia po 6 tygodniach
Jeśli leczenie zachowawcze nie przyniesie efektu po 6 tygodniach:
- Rozważ MR kręgosłupa lędźwiowego bez kontrastu u kandydatów do zabiegu chirurgicznego 1
- Skierowanie do specjalisty w ciągu 2 tygodni, jeśli ból jest wyniszczający i uniemożliwia normalne codzienne czynności 1
- Iniekcje steroidów pod kontrolą obrazowania (przezotworowe lub międzyblaszkowe) mogą być rozważone, przy czym kontrola fluoroskopowa jest złotym standardem 1
- Ocena biopsychospołeczna przed skierowaniem na zabieg chirurgiczny 1
Typowe pułapki, których należy unikać
- Nie zamawiaj MR bez ukończenia 6 tygodni leczenia zachowawczego, chyba że obecne są czerwone flagi 1
- Nie przepisuj odpoczynku w łóżku - pacjenci powinni pozostać aktywni w miarę tolerancji 1
- Nie opieraj decyzji o leczeniu wyłącznie na zmianach zwyrodnieniowych w MR - korelacja kliniczna między objawami a wynikami radiograficznymi jest niezbędna 1
- Nie opóźniaj skierowania do specjalisty powyżej 3 miesięcy w przypadku utrzymującego się bólu, ponieważ opóźnione leczenie może prowadzić do przedłużającej się niepełnosprawności 1
Fizjoterapia
- Fizjoterapię można rozpocząć natychmiast jako część leczenia zachowawczego pierwszego rzutu 1
- Wczesna interwencja w ciągu 2 tygodni od wystąpienia objawów jest zalecana dla optymalnych wyników 1
- Programy powinny być skoncentrowane na pacjencie i zorientowane na cel, z naciskiem na pozostanie aktywnym 1