Λίθιο και Νεφρική Σωληναριακή Δυσλειτουργία
Το λίθιο μπορεί να προκαλέσει νεφρική σωληναριακή οξέωση (συγκεκριμένα τύπου 1, άπω σωληναριακή οξέωση), αλλά δεν προκαλεί σύνδρομο Fanconi. 1, 2
Τύπος Νεφρικής Σωληναριακής Οξέωσης από Λίθιο
Το λίθιο σχετίζεται με μερική άπω (distal) νεφρική σωληναριακή οξέωση (τύπος 1), όχι με εγγύς (proximal) νεφρική σωληναριακή οξέωση (τύπος 2). 1, 2
Κλινικά Χαρακτηριστικά της Λιθίου-Επαγόμενης RTA:
- Η άπω RTA από λίθιο είναι συνήθως μερική και όχι πλήρης 2
- Εμφανίζεται ως μέρος του ευρύτερου φάσματος της νεφρικής τοξικότητας του λιθίου 1
- Συνοδεύεται συχνά από πολυουρία και νεφρογενή άκρο διαβήτη 1, 3
Γιατί το Λίθιο ΔΕΝ Προκαλεί Σύνδρομο Fanconi
Το σύνδρομο Fanconi αντιπροσωπεύει δυσλειτουργία του εγγύς σωληναρίου με χαρακτηριστικά ευρήματα που δεν παρατηρούνται με τη θεραπεία λιθίου. 4, 5, 6
Διαφορές στην Κλινική Εικόνα:
Σύνδρομο Fanconi (εγγύς σωληνάριο):
- Γλυκοζουρία παρά φυσιολογική γλυκόζη αίματος 4, 5
- Γενικευμένη αμινοξουρία 4, 5
- Υποφωσφαταιμία με φωσφατουρία 4, 5
- Μεταβολική οξέωση με φυσιολογικό anion gap (τύπος 2 RTA) 6
- Ουρικό pH συχνά >5.5 παρά συστηματική οξέωση 5
Λίθιο-επαγόμενη νεφροπάθεια:
- Πολυουρία και νεφρογενής άκρος διαβήτης (κύρια εκδήλωση) 1, 3
- Μερική άπω RTA (τύπος 1) 1, 2
- Χρόνια διάμεση νεφρίτιδα με μικροκύστεις 1, 7
- Πρωτεϊνουρία (σπάνια) 1
- ΔΕΝ εμφανίζει γλυκοζουρία, αμινοξουρία ή υποφωσφαταιμία 1
Πειραματικά Δεδομένα:
Μια πειραματική μελέτη σε αρουραίους με επαγόμενο σύνδρομο Fanconi (από μαλεϊκό οξύ) έδειξε ότι η δυσλειτουργία του εγγύς σωληναρίου στην πραγματικότητα μείωσε την επαναρρόφηση λιθίου στο εγγύς σωληνάριο, αλλά αυτό αντισταθμίστηκε από αυξημένη επαναρρόφηση στο βρόχο του Henle και τους συλλεκτικούς πόρους 8. Αυτό υποδηλώνει ότι το λίθιο δεν στοχεύει τους μηχανισμούς μεταφοράς του εγγύς σωληναρίου που είναι υπεύθυνοι για το σύνδρομο Fanconi.
Φάσμα Νεφρικών Επιδράσεων του Λιθίου
Οι κύριες νεφρικές επιπλοκές της μακροχρόνιας θεραπείας με λίθιο περιλαμβάνουν: 1, 3, 7
- Πολυουρία (πιο συχνή, εμφανίζεται σε σημαντικό ποσοστό ασθενών) 3
- Νεφρογενής άκρος διαβήτης 1, 3
- Μερική άπω RTA 1, 2
- Χρόνια διάμεση νεφρίτιδα με μικροκύστεις 1, 7
- Μείωση του GFR και χρόνια νεφρική νόσος 3
- Οξεία νεφρική βλάβη (σε περιπτώσεις δηλητηρίασης) 2
- Minimal change disease (πολύ σπάνια) 7
Παράγοντες Κινδύνου για Νεφροτοξικότητα
Οι ισχυρότεροι παράγοντες κινδύνου είναι: 1, 3
- Υψηλά επίπεδα λιθίου στον ορό 1
- Μεγαλύτερη διάρκεια θεραπείας με λίθιο 1, 3
- Ηλικία 3
- Συνυπάρχουσες παθήσεις (υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης) 3
Κλινικές Συστάσεις για Παρακολούθηση
Η βέλτιστη διαχείριση της θεραπείας με λίθιο απαιτεί: 3
- Μέτρηση του eGFR πριν την έναρξη της θεραπείας 3
- Τακτική παρακολούθηση του eGFR κατά τη διάρκεια της θεραπείας 3
- Εάν το eGFR μειωθεί ταχέως ή κάτω από 60 ml/min, συμβουλευτείτε νεφρολόγο 3
- Η απόφαση για διακοπή του λιθίου πρέπει να βασίζεται σε ανάλυση κινδύνου-οφέλους 3
Σημαντική Παρατήρηση:
Ασθενείς με σχετικά διατηρημένη νεφρική λειτουργία συνήθως δεν εμφανίζουν εξέλιξη ή βελτίωση μετά τη διακοπή του λιθίου, ενώ ασθενείς με μεγαλύτερη νεφρική βλάβη συχνά εμφανίζουν συνεχιζόμενη επιδείνωση ακόμη και μετά τη διακοπή 3.