Σύνδρομο Fanconi: Κλινικά Χαρακτηριστικά και Διάγνωση
Κλινικές Εκδηλώσεις
Το σύνδρομο Fanconi χαρακτηρίζεται από γενικευμένη δυσλειτουργία του εγγύς σωληναρίου με απώλεια γλυκόζης, φωσφορικών, αμινοξέων, διττανθρακικών και άλλων οργανικών ενώσεων στα ούρα, οδηγώντας σε μεταβολική οξέωση τύπου 2 και οστική νόσο. 1, 2
Συμπτώματα και Σημεία
Οστική νόσος: Ραχίτιδα στα παιδιά και οστεομαλακία στους ενήλικες λόγω της απώλειας φωσφορικών, με οστικό πόνο 3, 1
Μυϊκή αδυναμία και κόπωση: Σχετίζονται με την υποκαλιαιμία και τη μεταβολική οξέωση 1, 4
Αφυδάτωση και απώλεια νατρίου: Λόγω της σωληναριακής δυσλειτουργίας 2
Εργαστηριακά Ευρήματα
Αιματολογικές Διαταραχές
Υποφωσφαταιμία: Από την εξασθενημένη επαναρρόφηση φωσφορικών στον εγγύς σωληνάριο, οδηγώντας σε οστεομαλακία 1, 4
Υποκαλιαιμία: Από αυξημένες απώλειες καλίου στα ούρα, επιδεινούμενη από τη μεταβολική οξέωση 1, 4
Μεταβολική οξέωση: Χαμηλά επίπεδα διττανθρακικών λόγω ελαττωμένης επαναρρόφησης στον εγγύς σωληνάριο 3, 5
Ουρολογικές Ανωμαλίες
Γλυκοζουρία: Παρά φυσιολογικά επίπεδα γλυκόζης αίματος, χαρακτηριστικό εύρημα 1, 4, 5
Γενικευμένη αμινοξουρία: Υπερβολική απέκκριση αμινοξέων 1, 4, 5
Αυξημένο pH ούρων: Συχνά >5.5 παρά τη συστηματική οξέωση, διακριτικό χαρακτηριστικό της εγγύς νεφρικής σωληναριακής οξέωσης 4
Πρωτεϊνουρία χαμηλού μοριακού βάρους: Απώλεια μικρών πρωτεϊνών όπως β2-μικροσφαιρίνη 3, 5
Διαγνωστική Προσέγγιση
Βασικές Εργαστηριακές Εξετάσεις
Η διάγνωση τίθεται με την επίδειξη της χαρακτηριστικής τριάδας: υπεραμινοξουρία, γλυκοζουρία με φυσιολογική γλυκόζη αίματος, και απώλεια φωσφορικών. 5, 2
Αιματολογικές Εξετάσεις
Διττανθρακικά για αξιολόγηση της νεφρικής σωληναριακής οξέωσης 3
Κρεατινίνη και eGFR για αξιολόγηση της νεφρικής λειτουργίας 1
Αλκαλική φωσφατάση (συχνά αυξημένη σε ραχίτιδα/οστεομαλακία) 1
25(OH) βιταμίνη D και 1,25(OH) βιταμίνη D 3
Ουρολογικές Εξετάσεις
Φωσφορικά ούρων και υπολογισμός της σωληναριακής επαναρρόφησης φωσφορικών 3, 1
Λόγος ασβεστίου/κρεατινίνης 3
pH ούρων 4
Απεικονιστικές Εξετάσεις
Υπερηχογράφημα νεφρών: Για αξιολόγηση της νεφρικής αρχιτεκτονικής, νεφρολιθίαση, κύστεις 3
Ακτινογραφίες οστών (καρπός, θώρακας): Για ενδείξεις ραχιτικών αλλοιώσεων από υποφωσφαταιμία 3, 1
Οστική πυκνομετρία: Για αξιολόγηση της οστικής υγείας 1
Διαφορική Διάγνωση
Πρέπει να αποκλειστούν άλλες αιτίες νεφρικής απώλειας φωσφορικών μετρώντας τα επίπεδα FGF23. 3
Χαμηλά ή φυσιολογικά επίπεδα FGF23: Υποδηλώνουν πρωτοπαθή σωληναριακή δυσλειτουργία (σύνδρομο Fanconi, κυστίνωση, νόσο Dent) 3
Μη καταστολή FGF23: Υποδηλώνει FGF23-διαμεσολαβούμενες διαταραχές (X-linked υποφωσφαταιμία, όγκο-επαγόμενη οστεομαλακία) 3
Αιτιολογική Διερεύνηση
Σε Παιδιά
Γενετικός έλεγχος: Για κληρονομικές αιτίες όπως κυστίνωση (γονίδιο CTNS), τυροσιναιμία τύπου I, νόσοι αποθήκευσης γλυκογόνου 1
Σε Ενήλικες
Λεπτομερής φαρμακολογικό ιστορικό: Τα φάρμακα είναι η συχνότερη αιτία σε ενήλικες 1, 5
Έλεγχος για βαρέα μέταλλα: Ιδιαίτερα σε επαγγελματική έκθεση 7, 6
Ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών ορού και ούρων: Για διάγνωση πολλαπλού μυελώματος με εναπόθεση ελαφρών αλυσίδων 1
Έλεγχος για χρόνια κατάχρηση αλκοόλ: Το αλκοόλ είναι μιτοχονδριακή τοξίνη που μπορεί να προκαλέσει σύνδρομο Fanconi 8
Νεφρική Βιοψία
Η νεφρική βιοψία ενδείκνυται όταν υπάρχει: 1
eGFR <60 mL/min/1.73m² με μείωση >2 mL/min/1.73m² ετησίως
Πρωτεϊνουρία με αιματουρία
Λόγος αλβουμίνης/κρεατινίνης >30 mg/mmol
Παρακολούθηση
Τακτική αξιολόγηση ηλεκτρολυτών και νεφρικής λειτουργίας: Συμπεριλαμβανομένων γλυκόζης, αμινοξέων και φωσφορικών ούρων 9
Παρακολούθηση οστικής υγείας: Με ακτινογραφίες και πυκνομετρία 1, 9
Σε ασθενείς με τυροσιναιμία τύπου I μετά από μεταμόσχευση ήπατος: Περιοδικός έλεγχος για νεφρική νόσο καθώς η απέκκριση SA συνεχίζεται 3, 9