Cetirizine trong Bệnh Thận Mạn Giai Đoạn 5
Cetirizine là thuốc kháng histamine H1 thế hệ thứ hai được sử dụng để điều trị viêm mũi dị ứng và mày đay mạn tính, nhưng ở bệnh nhân suy thận giai đoạn 5 (eGFR < 15 mL/phút/1,73 m²), liều cần được giảm xuống còn 5 mg mỗi ngày hoặc 5 mg cách ngày để tránh tích lũy thuốc. 1
Cơ Chế Tác Dụng và Đặc Điểm Dược Lý
- Cetirizine là chất chuyển hóa carboxyl hóa của hydroxyzine, có tác dụng đối kháng đặc hiệu và kéo dài với thụ thể histamine H1 2, 3
- Thuốc có đặc tính chống dị ứng rõ rệt và ức chế sự di chuyển của bạch cầu ái toan trong phản ứng dị ứng 2
- Cetirizine được thải trừ chủ yếu qua thận ở dạng không đổi, với khoảng 70% liều được bài tiết qua nước tiểu 2, 4
Điều Chỉnh Liều Trong Suy Thận Nặng
- Hướng dẫn của Hiệp Hội Da Liễu Anh khuyến cáo rằng cetirizine nên được tránh hoàn toàn ở bệnh nhân suy thận nặng (độ thanh thải creatinine < 10 mL/phút) 1
- Tuy nhiên, nghiên cứu dược động học cho thấy cetirizine có thể được sử dụng an toàn với liều giảm ở bệnh nhân lọc máu 5, 6
- Đối với bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối đang lọc máu mạn tính, liều khuyến cáo là 5 mg ba lần mỗi tuần trong thời gian trước lọc máu 6
Bằng Chứng Từ Nghiên Cứu Dược Động Học
- Trong nghiên cứu trên 8 bệnh nhân nam suy thận giai đoạn cuối đang lọc máu mạn tính, cetirizine 5 mg được uống ba lần mỗi tuần trong thời gian trước lọc máu cho thấy nồng độ trước lọc máu vào ngày 3,5 và 8 lần lượt là 34,16 ± 21,55,35,58 ± 13,43 và 22,47 ± 12,92 ng/mL 6
- Nồng độ sau lọc máu 4-5 giờ sau khi uống thuốc dao động từ 103,11 ± 37,27 đến 136,48 ± 48,72 ng/mL, duy trì trong ngưỡng điều trị 6
- Thời gian bán thải cuối cùng của cetirizine ở bệnh nhân suy thận là 19,3 giờ, so với khoảng 7-10 giờ ở người có chức năng thận bình thường 5
- Lọc máu chỉ loại bỏ khoảng 9,4% liều thuốc, do đó không cần bổ sung liều sau lọc máu 5
Thuật Toán Điều Chỉnh Liều Cụ Thể
Đối với bệnh nhân CKD giai đoạn 5 KHÔNG lọc máu:
- Bắt đầu với cetirizine 5 mg mỗi ngày 1
- Nếu không dung nạp, giảm xuống 5 mg cách ngày 1
- Theo dõi triệu chứng an thần và điều chỉnh thời gian uống thuốc vào buổi tối nếu cần 1
Đối với bệnh nhân CKD giai đoạn 5 ĐANG lọc máu:
- Sử dụng cetirizine 5 mg ba lần mỗi tuần, uống trong thời gian trước lọc máu 6
- Không cần bổ sung liều sau lọc máu vì lượng thuốc loại bỏ qua lọc máu không đáng kể 5
- Nồng độ thuốc duy trì trong ngưỡng điều trị giữa các lần lọc máu mà không cần liều bổ sung 6
Các Lưu Ý An Toàn Quan Trọng
- Cetirizine có tiềm năng tương tác thuốc thấp vì được thải trừ chủ yếu qua thận chứ không qua hệ thống enzyme cytochrome P450 của gan 2, 4
- Tác dụng an thần có liên quan đến liều và thường tương tự như các thuốc kháng histamine H1 thế hệ thứ hai khác ở liều khuyến cáo 4
- Ở bệnh nhân suy thận, nguy cơ tích lũy thuốc và tăng tác dụng an thần cao hơn nếu không điều chỉnh liều 1, 5
- Cetirizine không gây độc tim và không ảnh hưởng đến chức năng nhận thức ở liều điều trị 4
Các Lựa Chọn Thay Thế
- Loratadine và desloratadine nên được sử dụng thận trọng ở bệnh nhân suy thận nặng 1
- Levocetirizine (đồng phân hoạt tính của cetirizine) cũng nên tránh ở suy thận nặng tương tự như cetirizine 1
- Nếu cần thuốc kháng histamine an thần vào ban đêm, chlorphenamine 4-12 mg hoặc hydroxyzine 10-50 mg có thể được xem xét, nhưng liều hydroxyzine cần được giảm một nửa ở bệnh nhân suy thận 1
Các Sai Lầm Thường Gặp Cần Tránh
- Không sử dụng liều tiêu chuẩn 10 mg/ngày ở bệnh nhân CKD giai đoạn 5 – điều này sẽ dẫn đến tích lũy thuốc và tăng nguy cơ tác dụng phụ 1, 5
- Không bỏ qua việc điều chỉnh liều dựa trên tình trạng lọc máu – bệnh nhân lọc máu có thể dung nạp liều cao hơn (5 mg ba lần/tuần) so với bệnh nhân không lọc máu 6
- Không cho liều bổ sung sau lọc máu – nghiên cứu cho thấy điều này không cần thiết vì lượng thuốc loại bỏ qua lọc máu rất thấp 5
- Không kết hợp với nhiều thuốc an thần khác – điều này có thể làm tăng nguy cơ an thần quá mức, đặc biệt ở bệnh nhân suy thận 1