Điều trị sổ mũi nước (chảy nước mũi trong)
Đối với bệnh nhân sổ mũi nước không có sốt, đau mặt, đờm mủ hoặc bệnh xoang mạn tính, bạn đang đối mặt với viêm mũi xoang cấp do virus và nên bắt đầu điều trị triệu chứng bằng corticosteroid xịt mũi ngay lập tức, kết hợp với rửa mũi bằng nước muối và thuốc giảm đau. 1
Chẩn đoán phân biệt
Trước tiên, bạn cần xác định đây là viêm do virus hay vi khuẩn dựa trên thời gian và đặc điểm triệu chứng:
Viêm mũi xoang cấp do virus (AVRS) được chẩn đoán khi triệu chứng kéo dài dưới 10 ngày và không xấu đi. Đây chiếm 98-99,5% các trường hợp viêm mũi xoang cấp. 2, 3
Viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn (ABRS) chỉ được chẩn đoán khi: (1) triệu chứng kéo dài ≥10 ngày không cải thiện, hoặc (2) triệu chứng xấu đi sau khi đã cải thiện ban đầu (hiện tượng "double worsening"). 2
Màu xanh hoặc vàng của dịch mũi KHÔNG chỉ định nhiễm khuẩn - màu sắc này chỉ phản ánh bạch cầu trung tính từ phản ứng viêm bình thường của virus. 2, 1, 3
Điều trị triệu chứng ban đầu (ngày 1-10)
Vì bệnh nhân của bạn không có dấu hiệu nhiễm khuẩn (không sốt, không đau mặt, không đờm mủ), đây là viêm do virus và KHÔNG cần kháng sinh. 2
Corticosteroid xịt mũi (Điều trị hàng đầu)
Bắt đầu ngay lập tức với mometasone furoate 200 mcg xịt mỗi bên mũi, 2 lần/ngày hoặc các corticosteroid xịt mũi khác (fluticasone, triamcinolone, budesonide). 1
Corticosteroid xịt mũi cải thiện đáng kể điểm triệu chứng tổng thể, đau đầu, đau mặt và nghẹt mũi so với giả dược, với bằng chứng chất lượng trung bình từ các thử nghiệm ngẫu nhiên. 1
Không cần chờ đến ngày thứ 10 để bắt đầu - khởi đầu sớm mang lại lợi ích tối đa. 1
Rửa mũi bằng nước muối
- Rửa mũi bằng nước muối sinh lý cải thiện độ thanh thải niêm mạc và được khuyến cáo như một biện pháp hỗ trợ. 2, 1
Thuốc giảm đau
Các biện pháp hỗ trợ
Uống đủ nước, nghỉ ngơi, chườm ấm vùng mặt, tắm hơi nước, và ngủ với đầu giường nâng cao 30-45 độ giúp tăng cường thoát nước xoang và cải thiện triệu chứng. 1
Thuốc thông mũi tại chỗ hoặc uống có thể sử dụng ngắn hạn (3-5 ngày) để giảm nghẹt tạm thời, nhưng phải hạn chế để tránh nghẹt mũi tái phát (rhinitis medicamentosa). 1, 3
Khi nào cần kháng sinh
Đánh giá lại vào ngày 10-14: 1
Nếu triệu chứng không cải thiện sau 10 ngày hoặc xấu đi bất cứ lúc nào, chẩn đoán ABRS và bắt đầu kháng sinh. 2
Kháng sinh hàng đầu: Amoxicillin 500 mg uống 3 lần/ngày trong 10-14 ngày vì hiệu quả, an toàn và chi phí hợp lý. 1
Nếu không cải thiện sau 3-5 ngày dùng amoxicillin, chuyển sang amoxicillin-clavulanate liều cao (2000 mg/125 mg, 2 lần/ngày) để bao phủ vi khuẩn sản xuất β-lactamase. 1
Các dấu hiệu nguy hiểm cần đánh giá khẩn cấp
Phù nề quanh hốc mắt, đỏ da, sưng, lồi mắt, vận động mắt bất thường, thay đổi thị lực, đau đầu dữ dội với thay đổi tri giác, liệt dây thần kinh sọ, hoặc sưng mặt vùng xoang đòi hỏi chuyển khoa chuyên khoa khẩn cấp và/hoặc CT khẩn cấp. Những dấu hiệu này gợi ý biến chứng hốc mắt hoặc nội sọ. 1, 3
Không nên chụp hình ảnh thường quy
Không chỉ định chụp X-quang xoang hoặc CT thường quy cho viêm mũi xoang cấp không biến chứng vì không thể phân biệt đáng tin cậy giữa bệnh do virus và vi khuẩn. 2, 1
CT chỉ dành cho nghi ngờ biến chứng (lan rộng hốc mắt hoặc nội sọ). 1, 3
Giáo dục bệnh nhân
Viêm mũi xoang do virus thường tự khỏi trong 7-10 ngày với chăm sóc triệu chứng; hoàn toàn khỏi có thể mất đến 2 tuần. 1
Bệnh nhân nên quay lại khám nếu triệu chứng kéo dài quá 10 ngày, xấu đi bất cứ lúc nào, hoặc xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng. 1
Kháng sinh không hiệu quả với bệnh do virus và góp phần vào kháng kháng sinh. 1
Các cạm bẫy thường gặp cần tránh
Đừng cho rằng dịch mũi màu xanh đòi hỏi kháng sinh - màu sắc phản ánh bạch cầu trung tính, không nhất thiết là nhiễm khuẩn. 2, 1, 3
Đừng bỏ qua rhinitis medicamentosa ở bệnh nhân sử dụng thuốc thông mũi tại chỗ quá 3-5 ngày. 1, 3
Đừng quên đánh giá viêm mũi dị ứng nếu có tiền sử hắt hơi, ngứa mũi/mắt, hoặc triệu chứng theo mùa - điều này có thể là yếu tố tiền định. 2, 4, 5