Piperasilin-Tazobaktam + Linezolid Kombinasyonu Ne Zaman Kullanılmalı?
Piperasilin-tazobaktam ile linezolid kombinasyonu, MRSA riski taşıyan ve aynı zamanda gram-negatif/anaerobik kapsama gerektiren ciddi hastane enfeksiyonlarında, özellikle nekrotizan fasiit, yüksek riskli hastane kökenli pnömoni ve septik şokta kullanılmalıdır. 1, 2
Spesifik Klinik Senaryolar
1. Nekrotizan Fasiit ve Ciddi Deri-Yumuşak Doku Enfeksiyonları
- Nekrotizan fasiit şüphesi olan hastalarda piperasilin-tazobaktam 4.5 g IV her 6 saatte + linezolid 600 mg IV her 12 saatte başlanmalıdır. 1, 2
- Bu kombinasyon hem polimikrobiyal (aerobik-anaerobik karışık) hem de monomikrobiyal (Grup A streptokok, toplum kökenli MRSA) etiyolojileri kapsar. 1
- Linezolid, vankomisin ile karşılaştırıldığında MRSA enfeksiyonlarında daha yüksek klinik iyileşme oranları gösterir (OR 1.40; %95 CI 1.01-1.95). 2
2. Yüksek Riskli Hastane Kökenli Pnömoni (HAP) ve Ventilatör İlişkili Pnömoni (VAP)
MRSA riski olan ve aşağıdaki kriterleri taşıyan hastalarda bu kombinasyon önerilir: 1, 2, 3
- Septik şok varlığı 1
- >%15 mortalite riski (mekanik ventilasyon ihtiyacı, hemodinamik instabilite) 1, 3
- Yoğun bakımda S. aureus izolatlarının >%25'i MRSA ise 1
- Son 90 gün içinde IV antibiyotik kullanımı 3
- ≥5 gün hastanede yatış sonrası pnömoni gelişimi 3
Dozlama Şeması:
- Piperasilin-tazobaktam: 4.5 g IV her 6 saatte 2, 3
- Linezolid: 600 mg IV her 12 saatte 2, 3
- Tedavi süresi: 7-14 gün (klinik yanıta göre) 2
3. Gaz Gangreni ve Miyonekroz
- Klostridial miyonekroz dışlandığında, piperasilin-tazobaktam + linezolid kombinasyonu uygun empirik tedavidir. 1
- Kesin tanı konana kadar geniş spektrumlu kapsama gereklidir. 1
Linezolid'in Vankomisin'e Üstünlükleri
Aşağıdaki durumlarda linezolid vankomisin yerine tercih edilmelidir: 2
- Renal yetmezlik varlığında - terapötik ilaç monitörizasyonu gerektirmez 2
- Akciğer enfeksiyonlarında - epitelyal kaplama sıvısına üstün penetrasyon 2
- Erken oral tedaviye geçiş planlanıyorsa - mükemmel oral biyoyararlanım 2
- Hastanede kalış süresini kısaltmak isteniyorsa - linezolid ile anlamlı derecede daha kısa yatış 2
Kombinasyonun Kullanılmaması Gereken Durumlar
Aspirasyon Pnömonisi
- Linezolid aspirasyon pnömonisinde monoterapi olarak KESİNLİKLE kullanılmamalıdır - anaerobik ve gram-negatif kapsama yetersizdir. 4
- Aspirasyon pnömonisinde MRSA ko-patojeni şüphesi varsa: ampisilin-sulbaktam (veya piperasilin-tazobaktam) + linezolid kombinasyonu kullanılabilir. 4
Düşük Risk HAP/VAP
- Düşük mortalite riski (≤%15) ve MDR patojen riski olmayan hastalarda monoterapi yeterlidir - ertapenem, seftriakson, sefotaksim, moksifloksasin veya levofloksasin. 1
- Gereksiz geniş spektrumlu antibiyotik kullanımı direnç gelişimini artırır. 1, 3
Kritik Uyarılar ve Tuzaklar
- Piperasilin-tazobaktam + linezolid kombinasyonunu rutin olarak tüm enfeksiyonlarda kullanmayın - sadece yukarıdaki yüksek riskli senaryolarda endikedir. 1, 2
- 48-72 saat sonra kültür sonuçlarına göre dar spektrumlu tedaviye geçin (de-eskalasyon): 1, 3
- Tedavi süresini 7-8 günle sınırlayın - sadece persistan ateş, radyolojik düzelme olmaması veya devam eden pürülan balgam varlığında uzatın. 3
- Renal yetmezlikte piperasilin-tazobaktam dozunu ayarlayın ancak linezolid dozu değişmez. 2
- Linezolid >2 hafta kullanımında trombositopeni, nöropati ve serotonin sendromu riskine dikkat edin. 5
Alternatif Kombinasyonlar
- Ciddi penisilin alerjisi varsa: linezolid + karbapenem veya aztreonam 2
- Normal renal fonksiyon ve düşük vankomsin MIC'i varsa: vankomsin + piperasilin-tazobaktam kabul edilebilir alternatiftir 2, 6, 7
- Vankomsin + piperasilin-tazobaktam kombinasyonu MRSA ve VISA'ya karşı sinerjik aktivite gösterir ancak hem piperasilin hem de tazobaktam birlikte olmalıdır - tek başlarına etkisizdir. 6, 7