Behandeling van Voetoedeem
Compressietherapie met een druk van minimaal 20-30 mmHg is de eerstelijnsbehandeling voor voetoedeem, waarbij kousen met een druk van 11-21 mmHg al effectief zijn voor het verminderen van zwelling bij gezonde personen met langdurig staan of zitten. 1, 2
Compressietherapie als Primaire Behandeling
- Begin met compressiekousen die een druk van 20-30 mmHg uitoefenen voor milde tot matige zwelling. 1
- Verhoog de druk naar 30-40 mmHg bij ernstiger oedeem of veneuze insufficiëntie. 1
- Zelfs lichte steunkousen (11-21 mmHg) kunnen effectief zijn voor beroepsmatig oedeem door langdurig staan of zitten. 2
Mechanisme van Werking
Compressietherapie werkt door:
- Het verminderen van capillaire filtratie en vloeistofverschuiving naar niet-gecomprimeerde gebieden 1
- Het verhogen van de veneuze bloedstroomsnelheid en verbetering van de veneuse pompfunctie 1
- Het verbeteren van de lymfedrainage 1
- Het verhogen van de afschuifspanning, wat anti-inflammatoire en vaatverwijdende mediatoren vrijmaakt 1
Acute Effecten van Compressie
- Compressiekousen verminderen de kuitomtrek en extracellulair vocht significant, zelfs na slechts 30 minuten dragen. 3
- Een niet-pneumatisch compressieapparaat kan de voet- en enkelzwelling significant verminderen binnen 2-4 weken, met een gemiddelde volumereductie van 52 mL. 4
Type Compressie
- Negatief gegradueerde compressie (hogere druk op de kuit dan op de enkel) is superieur aan traditionele gegradueerde compressie voor het verbeteren van de ejectiefractie in refluxerende vaten. 1
- Compressie over de kuit is effectiever dan over het distale been. 1
Belangrijke Overwegingen bij Specifieke Populaties
Bij Hartfalen
- Compressietherapie kan worden overwogen bij stabiele hartfalenpatiënten (NYHA klasse II) zonder gedecompenseerde hartfunctie. 5
- Vermijd multilayer bandages bij NYHA klasse III-IV patiënten, omdat deze de rechter atriumdruk verhogen en tijdelijke verslechtering van de ventriculaire functie kunnen veroorzaken. 5
- Intermitterende pneumatische compressie verhoogt de rechter atriumdruk en gemiddelde pulmonale arteriële druk, maar veroorzaakt meestal geen klinische verslechtering. 5
Bij Diabetes of Risico op Voetulcera
- Draag geen compressie zonder eerst de arteriële status te evalueren met enkelpols palpatie en, indien nodig, enkel-arm index (ABI) meting. 1
- Bij een enkeldruk <50 mmHg of ABI <0.5 is urgente vasculaire beeldvorming en revascularisatie noodzakelijk voordat compressie wordt toegepast. 1
Aanvullende Maatregelen
- Beperk langdurig staan en lopen; gebruik indien nodig krukken. 1, 6
- Draag schoeisel dat de vorm van de voeten accommodeert en goed past. 1
- Voer dagelijkse voetinspectie uit, vooral bij diabetes of neuropathie. 1, 7
- Was de voeten dagelijks, droog zorgvuldig (vooral tussen de tenen) en gebruik emolliënten voor droge huid. 1
Therapietrouw en Monitoring
- Therapietrouw is cruciaal: zorg voor goede pasvorm, educatie en gedetailleerde instructies. 1
- Monitor de respons na 2-4 weken; bij geen verbetering, heroverweeg de diagnose en behandelstrategie. 4
Valkuilen om te Vermijden
- Gebruik geen voetbaden waarbij de voeten worden geweekt, omdat dit huidmaceratie veroorzaakt. 1
- Pas geen compressie toe zonder arteriële evaluatie bij patiënten met diabetes, perifeer arterieel vaatlijden of niet-genezende wonden. 1
- Verwacht geen onmiddellijke resultaten bij ernstig oedeem; consistente therapie over weken is nodig. 4