What is the current evidence‑based summary of research and recommended management for common primary headaches (migraine, tension‑type, and cluster)?

Tổng Quan Nghiên Cứu về Đau Đầu Nguyên Phát

Đau Nửa Đầu (Migraine)

Điều Trị Cấp Tính

Đối với đau nửa đầu cấp tính, các thuốc triptan (sumatriptan, rizatriptan, zolmitriptan), aspirin-acetaminophen-caffeine, hoặc thuốc ức chế CGRP mới (gepants) là lựa chọn hàng đầu dựa trên bằng chứng mạnh nhất từ hướng dẫn VA/DoD 2023. 1

• Triptan được khuyến cáo mạnh bao gồm: eletriptan, frovatriptan, rizatriptan, sumatriptan (uống hoặc tiêm dưới da), sumatriptan kết hợp naproxen, và zolmitriptan (uống hoặc xịt mũi) 1
• Aspirin-acetaminophen-caffeine có khuyến cáo mạnh cho điều trị cấp tính 1
• NSAID (ibuprofen, naproxen sodium, aspirin) là lựa chọn hàng đầu cho hầu hết bệnh nhân, với bằng chứng nhất quán nhất 1
• Đối với bệnh nhân có buồn nôn sớm, chọn đường dùng không qua đường uống và điều trị buồn nôn bằng thuốc chống nôn 1

Điều Trị Dự Phòng Đau Nửa Đầu Từng Cơn (Episodic Migraine)

Candesartan hoặc telmisartan có khuyến cáo mạnh cho phòng ngừa đau nửa đầu từng cơn, cùng với các thuốc ức chế CGRP (erenumab, fremanezumab, galcanezumab). 1

• Khuyến cáo mạnh (Strong for):

  • Candesartan hoặc telmisartan 1
  • Erenumab, fremanezumab, galcanezumab 1

• Khuyến cáo yếu (Weak for):

  • Eptinezumab tiêm tĩnh mạch 1
  • Lisinopril 1
  • Topiramate 1
  • Propranolol 1
  • Valproate 1
  • Memantine 1
  • Atogepant 1
  • Magnesium uống 1

• Khuyến cáo yếu chống lại (Weak against):

  • Gabapentin KHÔNG được khuyến cáo cho phòng ngừa đau nửa đầu từng cơn 1
  • Tiêm botulinum toxin (abobotulinumtoxinA hoặc onabotulinumtoxinA) KHÔNG được khuyến cáo cho đau nửa đầu từng cơn 1

Điều Trị Dự Phòng Đau Nửa Đầu Mãn Tính (Chronic Migraine)

OnabotulinumtoxinA có khuyến cáo yếu cho phòng ngừa đau nửa đầu mãn tính, nhưng KHÔNG dùng cho đau nửa đầu từng cơn. 1

• Erenumab, fremanezumab, galcanezumab cũng có khuyến cáo mạnh cho đau nửa đầu mãn tính 1
• Eptinezumab tiêm tĩnh mạch có khuyến cáo yếu 1
• Topiramate có khuyến cáo yếu 1
• Valproate có khuyến cáo yếu 1

Chỉ Định Điều Trị Dự Phòng

Cân nhắc điều trị dự phòng khi: 1

• ≥2 cơn/tháng gây tàn tật kéo dài ≥3 ngày/tháng
• Chống chỉ định hoặc thất bại với điều trị cấp tính
• Sử dụng thuốc cấp tính >2 lần/tuần
• Có các tình trạng đau nửa đầu không phổ biến (hemiplegic migraine, migraine với aura kéo dài)

Đau Đầu Căng Cơ (Tension-Type Headache)

Điều Trị Cấp Tính

Ibuprofen 400 mg hoặc acetaminophen 1000 mg là lựa chọn hàng đầu cho điều trị cấp tính đau đầu căng cơ, với bằng chứng cải thiện đáng kể đáp ứng không đau sau 2 giờ. 2

• Ibuprofen 400 mg được khuyến cáo 1, 2
• Acetaminophen 1000 mg là lựa chọn thay thế hiệu quả tương đương 1, 2
• Dùng thuốc sớm trong cơn đau để đạt hiệu quả tối đa 2
• TRÁNH sử dụng thuốc cấp tính >2 ngày/tuần để phòng ngừa đau đầu do lạm dụng thuốc 2

Điều Trị Dự Phòng Đau Đầu Căng Cơ Mãn Tính

Amitriptyline liều 50-100 mg là lựa chọn được khuyến cáo cho phòng ngừa đau đầu căng cơ mãn tính, giảm đáng kể số ngày đau đầu hàng tháng. 2

• Amitriptyline 50 mg và 100 mg có bằng chứng hiệu quả 1, 2
• Lưu ý tác dụng phụ kháng cholinergic, đặc biệt ở người cao tuổi và bệnh nhân có bệnh tim 2
• Bắt đầu với liều thấp và tăng dần cho đến khi đạt lợi ích lâm sàng hoặc bị giới hạn bởi tác dụng phụ 1
• Lợi ích lâm sàng có thể mất 2-3 tháng để biểu hiện 1

Can Thiệp Không Dùng Thuốc

• Vật lý trị liệu và tập thể dục aerobic được khuyến cáo cho quản lý đau đầu căng cơ 1, 2
• Chặn dây thần kinh chẩm lớn có thể được sử dụng để giảm đau ngắn hạn (bằng chứng yếu) 2

Đau Đầu Chùm (Cluster Headache)

Điều Trị Cấp Tính

Oxy 100% với tốc độ ≥12 L/phút trong 15 phút là điều trị cấp tính hàng đầu cho cơn đau đầu chùm. 3

• Sumatriptan tiêm dưới da 6 mg hoặc zolmitriptan xịt mũi 10 mg cung cấp giảm đau nhanh 3
• Oxy normobaric 100% với tốc độ ít nhất 12 L/phút trong 15 phút 3

Điều Trị Dự Phòng

Galcanezumab có khuyến cáo mạnh nhất cho phòng ngừa đau đầu chùm từng cơn dựa trên hướng dẫn VA/DoD 2023. 3

• Galcanezumab có bằng chứng mạnh nhất cho phòng ngừa đau đầu chùm từng cơn 3
• TRÁNH galcanezumab cho đau đầu chùm mãn tính (khuyến cáo yếu chống lại) 3
• Bằng chứng không đủ để khuyến cáo ủng hộ hoặc chống lại verapamil 3
• Theo dõi phản ứng tại chỗ tiêm và quá mẫn khi dùng galcanezumab 3

Cân Nhắc Quan Trọng Chung

Sàng Lọc Đau Đầu Do Lạm Dụng Thuốc

Đánh giá các yếu tố nguy cơ cao (theo thứ tự tác động tương đối): 1

• Tần suất đau đầu (≥7 ngày/tháng)
• Chẩn đoán đau nửa đầu
• Sử dụng thuốc: sử dụng thường xuyên thuốc chống lo âu, thuốc giảm đau (bao gồm opioid), hoặc thuốc an thần
• Tiền sử lo âu hoặc trầm cảm, đặc biệt kết hợp với triệu chứng cơ xương khớp hoặc tiêu hóa
• Không hoạt động thể chất
• Nghỉ ốm >2 tuần trong năm qua
• Hút thuốc lá

Thuốc Cần Tránh

• Butalbital: Nguy cơ cao phụ thuộc và đau đầu do lạm dụng thuốc 4
• Opioid: Nguy cơ phụ thuộc và đau đầu do lạm dụng thuốc 2
• Gabapentin: Không được khuyến cáo cho phòng ngừa đau nửa đầu từng cơn 1, 4

Can Thiệp Không Dùng Thuốc

• Tập thể dục aerobic hoặc vật lý trị liệu có thể được sử dụng trong quản lý đau đầu căng cơ và đau nửa đầu 1
• Bằng chứng cho can thiệp không dùng thuốc thường có chất lượng thấp hơn so với thuốc 2