Technika dezynfekcji skóry przy pobieraniu krwi
Preferowanym środkiem do dezynfekcji skóry przed pobraniem krwi jest 2% chlorheksydyna glukonian w 70% alkoholu izopropylowym, która wymaga 30 sekund czasu schnięcia przed nakłuciem. 1
Wybór środka dezynfekcyjnego
Chlorheksydyna alkoholowa (≥2%) jest najskuteczniejszym rozwiązaniem i powinna być stosowana jako pierwsza linia dezynfekcji skóry przed pobraniem krwi 1. Badania wykazały, że alkoholowe roztwory chlorheksydyny są lepsze od wodnych roztworów powidonu jodowego, zmniejszając zanieczyszczenie posiewów krwi o 67% (RR: 0.33) 2.
Alternatywne środki dezynfekcyjne
Jeśli chlorheksydyna jest przeciwwskazana, należy zastosować 1:
- Tinkturę jodu (równie skuteczna jak chlorheksydyna, wymaga 30 sekund schnięcia) 1
- Jodofor (wymaga 2 minut schnięcia) 1
- 70% alkohol (akceptowalna alternatywa) 1
Ważne ograniczenie: Chlorheksydyna nie jest zalecana u niemowląt poniżej 2. miesiąca życia ze względu na bezpieczeństwo 1.
Technika aplikacji
Przygotowanie skóry - krok po kroku
Higiena rąk: Wykonaj higienę rąk środkiem na bazie alkoholu lub umyj ręce mydłem antyseptycznym przed procedurą 1, 3
Aplikacja środka dezynfekcyjnego:
Czas schnięcia (kluczowy dla skuteczności):
Dezynfekcja korka probówki: Wytrzyj korek probówki do posiewu krwi 70-90% alkoholem przed wstrzyknięciem próbki 1
Technika pobierania krwi
Preferowane miejsce nakłucia
Pobieranie krwi z nakłucia żyły obwodowej jest preferowane nad pobieraniem z cewnika, ponieważ znacząco zmniejsza ryzyko zanieczyszczenia 1. Krew pobrana z cewnika centralnego ma istotnie wyższe ryzyko zanieczyszczenia florą skórną 1.
Objętość i liczba posiewów
- Dorośli: Pobierz 20-30 mL krwi na zestaw posiewów (10 mL na butelkę) 1
- Dzieci: Objętość zależna od wieku i masy ciała (0,5 mL lub <1% objętości krwi krążącej u niemowląt) 1
- Liczba posiewów: 2-4 zestawy posiewów krwi w ciągu pierwszych 24 godzin od wystąpienia gorączki 1
Najczęstsze błędy i jak ich unikać
Błąd #1: Niewystarczający czas schnięcia
Pułapka: Rozpoczęcie nakłucia przed całkowitym wyschnięciem środka dezynfekcyjnego zmniejsza jego skuteczność 1, 3. Rozwiązanie: Zawsze odczekaj pełne 30 sekund dla chlorheksydyny/tinkury jodu lub 2 minuty dla powidonu jodowego 1.
Błąd #2: Używanie wodnych roztworów powidonu jodowego
Pułapka: Wodne roztwory powidonu jodowego są znacząco mniej skuteczne niż roztwory alkoholowe 2. Rozwiązanie: Preferuj alkoholowe roztwory chlorheksydyny lub tinkturę jodu 1, 2.
Błąd #3: Pobieranie krwi przez cewniki
Pułapka: Krew pobrana z cewników ma wyższe ryzyko zanieczyszczenia 1. Rozwiązanie: Zawsze pobieraj krew z nakłucia żyły obwodowej, chyba że nie ma dostępnego miejsca 1.
Błąd #4: Brak higieny rąk
Pułapka: Higiena rąk jest najważniejszą metodą zapobiegania przenoszeniu czynników zakaźnych, a noszenie rękawiczek jej nie zastępuje 1, 3. Rozwiązanie: Wykonuj higienę rąk środkiem na bazie alkoholu przed i po każdym kontakcie z pacjentem 1, 3.
Dowody naukowe
Meta-analiza 6 badań randomizowanych wykazała, że 2:
- Alkoholowe roztwory chlorheksydyny zmniejszają zanieczyszczenie o 67% w porównaniu z wodnymi roztworami powidonu jodowego
- Roztwory alkoholowe są lepsze od produktów bezalkoholowych (RR: 0.53)
- Sam alkohol nie jest gorszy od produktów jodowanych
Badania porównawcze wykazały, że tintura jodu zmniejsza zanieczyszczenie o 50% w porównaniu z 70% jodoforem 1, a mieszanina alkoholu izopropylowego/acetonu z powidone jodem zmniejsza zanieczyszczenie o 50% w porównaniu z konwencjonalną metodą 1, 5.