Ең ықтимал диагноз: Холецистит пен өт жолдарының обструкциясы
41 жастағы науқаста тамақтан кейінгі оң жақ қабырға асты ауырсынуы, УЗИ-де холецистит пен өт қоюы, эозинофилия (5,3%) және майлы тағамдарға байланысты диетасы бар жағдайда, ең ықтимал диагноз – холецистит пен мүмкін холедохолитиаз, ал басты тактика – MRCP жасау және өт жолдарының толық бағалауы. 1
Диагностикалық алгоритм
Бірінші кезең: Лабораториялық зерттеулер
Толық биохимиялық панель жасау керек: АЛТ, АСТ, сілтілік фосфатаза, ГГТ, жалпы/тікелей билирубин, амилаза немесе липаза өлшеу қажет, себебі бұл көрсеткіштер өт жолдарының обструкциясын немесе панкреатитті анықтауға көмектеседі. 1, 2
Толық қан анализі: лейкоцитоз пен инфекцияны бағалау үшін, эозинофилия (5,3%) паразиттік инфекцияны немесе эозинофильді холециститті көрсетуі мүмкін. 3, 4
Креатинин 111 мкмоль/л – шекаралық жоғары, бұл дегидратацияны немесе бүйрек функциясының бұзылуын көрсетуі мүмкін, сондықтан электролиттер мен бүйрек функциясын бақылау қажет. 2
Екінші кезең: Кезекті бейнелеу
MRCP (магнитті-резонансты холангиопанкреатография) – келесі міндетті зерттеу, себебі ол өт жолдарын визуализациялауда 85-100% сезімталдық пен 90% спецификалық көрсетеді, ал УЗИ дистальді өт жолдарын жақсы көрсете алмайды. 1, 2
MRCP артықшылықтары: холедохолитиазды, стриктураларды, обструкция деңгейін анықтайды және ERCP-ға қарағанда қауіпсіз (ERCP панкреатит қаупі 3-5%, қан кету 2%, холангит 1%, өлім 0,4%). 3, 1
КТ тек ауыр жағдайларда: перитонеальді белгілер, перфорация немесе абсцесс күдігі болғанда ғана, себебі КТ өт тастарын анықтауда УЗИ мен MRCP-дан төмен. 1, 2
Үшінші кезең: Эозинофилияны бағалау
Эозинофилия (5,3%) екі себепті көрсетуі мүмкін:
Паразиттік инфекцияны жоққа шығару үшін: нәжіс микроскопиясы (3 рет), паразиттерге серология (Opisthorchis, Fasciola, Echinococcus), MRCP-де бауыр паренхимасындағы кистозды өзгерістерді іздеу. 3
Емдеу тактикасы
Консервативті ем (егер обструкция жоқ болса)
Диета өзгерту – міндетті: майлы, қуырылған, ащы тағамдарды, күніне 3 жұмыртқаны тоқтату, себебі бұл өт қабының жиырылуын тудырады және симптомдарды күшейтеді. 3
Урсодезоксихоль қышқылы (UDCA) 13-15 мг/кг/күн (≈1000-1200 мг/күн екі дозада) – өт тастарын еріту және өт ағынын жақсарту үшін, егер тастар холестериндік және <15 мм болса. 3, 7
Протон сорғы ингибиторы (омепразол 20-40 мг/күн 4-8 апта) – рефлюкс немесе ошқазан жарасын жоққа шығару үшін, себебі бұл да оң жақ қабырға асты ауырсынуын тудыруы мүмкін. 1
Хирургиялық ем (егер MRCP обструкция көрсетсе)
ERCP + сфинктеротомия + тас алу – егер MRCP жалпы өт жолында тас көрсетсе, бұл терапиялық интервенция 24-72 сағат ішінде жасалуы керек. 3, 1, 2
Лапароскопиялық холецистэктомия – егер холецистит расталса және консервативті ем тиімсіз болса, операция қайталанған шабуылдарды болдырмау үшін осы госпитализация кезінде (2 апта ішінде) жасалуы керек. 1, 2
Паразиттік инфекция расталса
Opisthorchiasis/Fascioliasis: празиквантел 25 мг/кг 3 рет/күн 3 күн немесе триклабендазол 10 мг/кг бір доза. 3
Эхинококкоз: альбендазол 10-15 мг/кг/күн + мамандандырылған орталықта хирургиялық ем, себебі кистаның жарылу қаупі жоғары. 3
Маңызды ескертулер
Гематокрит 51% және эритроциттер 5,94 – дегидратацияны немесе полицитемияны көрсетеді, сондықтан инфузиялық терапия қажет болуы мүмкін. 2
Температура 41°C болған – бұл холангит немесе абсцесс белгісі болуы мүмкін, сондықтан қайталанған температура болса, дереу антибиотиктер (цефтриаксон + метронидазол) бастау және ERCP жасау керек. 1, 2
Эозинофильді холецистит өте сирек (<1%), бірақ егер гистология >90% эозинофильді инфильтрацияны көрсетсе, басқа аутоиммунды аурулар мен гиперэозинофильді синдромды жоққа шығару керек. 4, 5, 6
ERCP тек терапиялық мақсатта – диагностикалық ERCP жасамау керек, себебі MRCP қауіпсіз және дәл. 3, 1