İshal Sırasında Anüs Çevresinde Yanma Neden Olur?
İshal sırasında anüs çevresinde yanma, dışkının asidik içeriği ve sindirim enzimlerinin perianal cildi direkt olarak tahriş etmesinden kaynaklanır; sık defekasyon ve dışkı ile uzun süreli temas bu irritan dermatiti şiddetlendirir.
Temel Mekanizma
İshal sırasında perianal yanma, primer irritan kontakt dermatit olarak sınıflandırılan bir durumdur:
Dışkının kimyasal içeriği - İshalli dışkı, normal dışkıya göre daha fazla sindirim enzimi, safra asitleri ve asidik içerik taşır; bu maddeler perianal cildi doğrudan tahriş eder 1, 2.
Sık defekasyon ve uzamış temas - İshal sırasında artan defekasyon sıklığı ve dışkı ile cildin uzun süreli teması, cildin doğal bariyer fonksiyonunu bozar ve maserasyon yaratır 2, 3.
Mekanik travma - Sık tuvalet kağıdı kullanımı ve temizlik işlemleri, zaten tahriş olmuş ciltte ek mekanik hasara neden olur 4.
Klinik Özellikler
Perianal irritasyon şu şekillerde kendini gösterir:
Yanma ve kaşıntı - En sık görülen semptomlardır ve dışkı ile temas sonrası hemen başlar 3, 5.
Ciltte kızarıklık ve ödem - Perianal bölgede eritem ve şişlik gelişir 1, 2.
Şiddetli vakalarda papülonodüler lezyonlar - Kronik ishal durumlarında (örneğin Crohn hastalığı veya cerrahi sonrası), pseudoverröz papüller ve nodüller oluşabilir 1, 2.
Önemli Ayırıcı Tanılar
Perianal yanma her zaman basit irritasyondan kaynaklanmaz:
Hemoroid - Kaşıntı ve yanma yapabilir, ancak genellikle kanama ve prolapsus ile birliktedir 4.
Anal fissür - Defekasyon sonrası şiddetli ağrı karakteristiktir, yanma ikincildir 4.
Crohn hastalığı - Kronik ishalli hastalarda perianal semptomlar, altta yatan inflamatuvar barsak hastalığının ilk belirtisi olabilir 3, 5, 6.
Yetersiz hijyen veya minör inkontinans - Bunlar da benzer semptomlara yol açabilir 4.
Klinik Yaklaşım
Perianal yanma değerlendirilirken:
Dikkatli fizik muayene - Eksternal muayene ile fissür, abse, fistül veya inflamatuvar hastalık bulguları aranmalıdır 4.
İshalin süresi ve karakteri - Akut viral gastroenterit ile kronik inflamatuvar barsak hastalığı ayrımı önemlidir 3, 5.
Alarm semptomları - Kilo kaybı, ateş, karın ağrısı, kanlı dışkı gibi bulgular varlığında ileri tetkik gereklidir 5, 6.
Tedavi Yaklaşımı
Perianal yanmanın tedavisi nedenin kontrolüne dayanır:
İshalin tedavisi - Altta yatan nedeni tedavi etmek en önemli adımdır; ishal kontrol altına alındığında perianal lezyonlar genellikle kendiliğinden düzelir 1, 2.
Bariyer koruma - Çinko oksit içeren kremler veya vazelin gibi bariyer oluşturan ajanlar cildi korur 2.
Nazik hijyen - Su ile temizlik, yumuşak tuvalet kağıdı kullanımı ve sert sabunlardan kaçınma önerilir 2.
Maserasyon önleme - Perianal bölgenin kuru tutulması ve gerekirse hava geçiren pedler kullanılması faydalıdır 2.