Is citalopram (a selective serotonin reuptake inhibitor) effective for treating major depressive disorder?

Ja, citalopram werkt effectief voor de behandeling van depressie

Citalopram is een bewezen effectief antidepressivum voor de behandeling van de acute fase van een depressieve stoornis, met werkzaamheid vergelijkbaar met andere tweedegeneratie antidepressiva. 1

Bewijs voor werkzaamheid

Acute fase behandeling

• Citalopram is superieur aan placebo in de behandeling van matige tot ernstige depressie, aangetoond in meerdere gerandomiseerde gecontroleerde studies 1, 2
• In een grote fixed-dose studie (650 patiënten) waren doses van 40 en 60 mg/dag bijzonder effectief, met significante verbetering op alle depressieschalen (Hamilton Depression Rating Scale, Montgomery-Åsberg Depression Rating Scale, en Clinical Global Impressions) 3
• De werkzaamheid werd bevestigd in 4-6 weken durende gecontroleerde studies bij poliklinische patiënten met een diagnose die het meest overeenkwam met DSM-III en DSM-III-R criteria voor een depressieve stoornis 2

Vergelijking met andere antidepressiva

• Geen klinisch significante verschillen in werkzaamheid tussen citalopram en andere SSRI's (zoals fluoxetine, paroxetine, sertraline) voor de behandeling van depressie 1
• Citalopram toonde vergelijkbare werkzaamheid met tricyclische antidepressiva, maar met een substantieel beter tolerabilitieitsprofiel 1, 4
• In een Cochrane review was citalopram effectiever dan paroxetine en reboxetine, hoewel iets minder effectief dan escitalopram 5

Klinische voordelen

Symptoomverbetering

• Significante verbetering van kernsymptomen zoals depressieve stemming, melancholie, cognitieve stoornissen en psychomotorische retardatie 1, 3
• Verbetering van kwaliteit van leven, inclusief werk, sociaal en fysiek functioneren, concentratie en geheugen 1
• In sommige studies snellere werkingsintrede vergeleken met sertraline, met significant lagere depressiescores al na 1 en 3 weken behandeling 6

Onderhoudsbehandeling

• Effectief in het voorkomen van terugval wanneer behandeling wordt voortgezet na initiële respons 1
• Patiënten die citalopram bleven gebruiken hadden significant lagere terugvalpercentages over 6 maanden vergeleken met placebo 1

Veiligheid en tolerabiliteit

Bijwerkingenprofiel

• Goed getolereerd met slechts 15% van de patiënten die stopten vanwege bijwerkingen in klinische studies 3
• Meest voorkomende bijwerkingen: misselijkheid, droge mond, slaperigheid, slapeloosheid en verhoogd zweten 3
• Significant minder bijwerkingen dan tricyclische antidepressiva, met minder patiënten die stopten vanwege bijwerkingen (OR 0.54) 1, 5
• Beter tolerabilitieitsprofiel dan reboxetine en venlafaxine 1, 5

Belangrijke waarschuwingen

• QT-interval verlenging: FDA en EMA hebben maximale doses beperkt vanwege risico op QT-verlenging 1
• Maximale aanbevolen dosis is 40 mg/dag; voor patiënten >60 jaar is de maximale dosis 20 mg/dag 2
• Bij patiënten met verminderde leverfunctie of CYP2C19 poor metabolizers: maximaal 20 mg/dag 2
• Bij gelijktijdig gebruik van CYP2C19-remmers (zoals cimetidine, omeprazol): maximaal 20 mg/dag 2

Praktische aanbevelingen

Dosering en monitoring

• Startdosis: 20 mg/dag, met mogelijkheid tot titratie naar 40 mg/dag indien nodig 2
• Beoordeel de respons binnen 1-2 weken na start van de behandeling 1
• Pas behandeling aan als er geen adequate respons is na 6-8 weken 1
• Continueer behandeling 4-9 maanden na een bevredigende respons bij een eerste episode; bij 2 of meer eerdere episodes kan langere behandeling nodig zijn 1

Bij onvoldoende respons

• Ongeveer 38% van de patiënten bereikt geen behandelrespons en 54% bereikt geen remissie na 6-12 weken behandeling met tweedegeneratie antidepressiva 1
• Bij falen van initiële therapie: switchen naar een ander antidepressivum (zoals bupropion, sertraline, of venlafaxine) resulteert in symptoomvrije status bij 1 op 4 patiënten, zonder verschil tussen de alternatieven 1

Populaties met comorbiditeit

• Effectief bij patiënten met fysieke comorbiditeit en depressie, met SSRI's zoals citalopram die het beste risico-batenprofiel hebben 7
• Lineaire farmacokinetiek en minimaal interactiepotentieel maken citalopram geschikt voor ouderen en patiënten met comorbide aandoeningen 8

Conclusie voor de praktijk

Citalopram is een effectief eerstelijns antidepressivum met bewezen werkzaamheid in de acute behandeling van depressie en preventie van terugval. De keuze voor citalopram kan worden gebaseerd op het gunstige bijwerkingenprofiel, lage kosten, en patiëntvoorkeur, zoals aanbevolen door het American College of Physicians 1. Let wel op de dosisbeperkingen vanwege QT-verlenging, vooral bij ouderen en patiënten met risicofactoren 1, 2.