Szczepienie przeciwko grypie w ciąży: Korzyści statystyczne
Szczepienie przeciwko grypie w czasie ciąży zmniejsza ryzyko hospitalizacji niemowląt z powodu potwierdzonej laboratoryjnie grypy o 72% (95% CI, 39-87%) w pierwszych miesiącach życia, a także chroni matki przed ciężkim przebiegiem choroby.
Korzyści dla niemowląt
Szczepienie matki podczas ciąży zapewnia ochronę dziecku poprzez przezłożyskowe przekazywanie przeciwciał, co jest kluczowe, ponieważ niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia są zbyt młode, aby otrzymać własne szczepienie 1.
Konkretne dane liczbowe:
- Redukcja hospitalizacji niemowląt: 72% (95% CI, 39-87%) w pierwszych miesiącach życia 1
- Skuteczność przeciwko potwierdzonej laboratoryjnie grypie u niemowląt: 56,8% (95% CI, 25,0-75,1) w badaniu duńskim 2
- Skuteczność przeciwko potwierdzonej laboratoryjnie grypie u niemowląt: 49% (95% CI, 12-70%) do 24. tygodnia życia, co oznacza NNV (liczba potrzebna do zaszczepienia) = 56 3
- Redukcja ryzyka hospitalizacji niemowląt: 41% (95% CI, 23-55%) w badaniu singapurskim z regionu tropikalnego 4
Korzyści dla matek
Ciężarne kobiety należą do grupy wysokiego ryzyka ciężkiego przebiegu grypy, szczególnie w drugim i trzecim trymestrze 5.
Konkretne dane liczbowe:
- Skuteczność przeciwko potwierdzonej laboratoryjnie grypie u ciężarnych: 63,9% (95% CI, 29,1-81,6) 2
- Skuteczność przeciwko potwierdzonej laboratoryjnie grypie u matek: 50% (95% CI, 14-71%), co oznacza NNV = 55 3
- Zapobieganie hospitalizacjom: Szacuje się, że 1-2 hospitalizacje można zapobiec na każde 1000 zaszczepionych ciężarnych kobiet 6
- Względne ryzyko hospitalizacji z powodu schorzeń sercowo-oddechowych wzrasta od 1,4 w tygodniach 14-20 ciąży do 4,7 w tygodniach 37-42 w porównaniu z kobietami 1-6 miesięcy po porodzie 6
Dodatkowe korzyści położnicze
Badania sugerują potencjalne korzyści wykraczające poza ochronę przed grypą:
- Redukcja ryzyka wcześniactwa: Skorygowany OR = 0,28 (95% CI, 0,11-0,74) podczas okresu szerokiej aktywności grypy 7
- Redukcja ryzyka małej masy urodzeniowej: Skorygowany OR = 0,31 (95% CI, 0,13-0,75) podczas okresu szerokiej aktywności grypy 7
Należy jednak zaznaczyć, że oceny związku między szczepieniem a wcześniactwem i małą masą urodzeniową wykazują niespójne wyniki, przy czym większość badań wykazuje efekt ochronny lub brak związku 8, 1.
Bezpieczeństwo
Szczepionka inaktywowana jest bezpieczna w każdym trymestrze ciąży 1, 8, 9, 1, 5:
- 5-letnie retrospektywne badanie kohortowe obejmujące ponad 10 000 kobiet nie wykazało związku między szczepieniem w pierwszym trymestrze a zwiększonym ryzykiem poważnych wad wrodzonych 1, 8, 9, 1
- Przegląd systematyczny i metaanaliza 15 badań nie wykazała żadnego związku między wadami wrodzonymi a szczepieniem przeciwko grypie w żadnym trymestrze 8, 1
- Badanie kohortowe z lat 2010-2014 nie wykazało istotnego związku poronienia samoistnego ze szczepieniem przeciwko grypie w pierwszym trymestrze lub w ciągu pierwszych 20 tygodni ciąży 8, 1
Ważna uwaga: Jedno badanie obserwacyjne z lat 2010-2012 wykazało związek między szczepieniem zawierającym H1N1pdm09 a ryzykiem poronienia, gdy szczepionka zawierająca H1N1pdm09 została również podana w poprzednim sezonie 1. Jednak badanie kontrolne przeprowadzone przez tych samych badaczy z większą populacją nie wykazało tego związku i dodatkowo potwierdziło bezpieczeństwo szczepionki przeciwko grypie w ciąży 1, 5.
Zalecenia dotyczące czasu szczepienia
- Szczepienie można podawać w dowolnym trymestrze ciąży 1, 8, 10, 9, 1, 5
- Wczesne szczepienie (lipiec-sierpień) można rozważyć u kobiet w trzecim trymestrze w tych miesiącach, ponieważ może to zapewnić ochronę niemowlęciu w pierwszych miesiącach życia 5
- Skuteczność była istotna statystycznie niezależnie od trymestru szczepienia (pierwszy trymestr: 52%; drugi trymestr: 37%; trzeci trymestr: 41%) 4
Korzyści z karmienia piersią
Karmienie piersią jest silnie zalecane, ponieważ aktywuje wrodzone mechanizmy przeciwwirusowe, szczególnie interferony typu 1 1, 8, 9, 1. Mleko matki od matek zaszczepionych w trzecim trymestrze zawiera wyższe poziomy swoistej dla grypy immunoglobuliny A 1, 8, 10, 8, 9, 1.
Praktyczne implikacje
Pomimo udokumentowanych korzyści, wskaźniki szczepień pozostają nieoptymalne:
- Tylko około 47% ciężarnych kobiet zgłosiło otrzymanie szczepionki przeciwko grypie w sezonie 2016-2017 8
- Tylko około 35,6% ciężarnych kobiet w sezonie 2017-2018 8
Zwiększenie zasięgu szczepień mogłoby zapobiec dodatkowo 12-942 hospitalizacjom rocznie wśród ciężarnych kobiet i 17-1010 hospitalizacjom rocznie wśród niemowląt poniżej 6. miesiąca życia 11.