Ja, deze patiënte moet een gastroscopie ondergaan
Deze 31-jarige vrouw met perniceuze anemie en refractair ijzertekort moet een gastroscopie krijgen met topografische biopten om corpus-predominante atrofische gastritis te bevestigen, het risico op gastrale neoplasie te stratificeren, en type 1 gastrale neuro-endocriene tumoren uit te sluiten 1.
Waarom gastroscopie noodzakelijk is
De AGA richtlijn uit 2021 is hier zeer expliciet over: patiënten met een nieuwe diagnose van perniceuze anemie die geen recente endoscopie hebben gehad, moeten een endoscopie ondergaan met topografische biopten 1. Deze patiënte heeft:
- Perniceuze anemie (sinds 2017, met vitamine B12-deficiëntie en antistoffen tegen pariëtale cellen)
- Refractair ijzertekort ondanks adequate orale suppletie
- Geen gedocumenteerde gastroscopie in het dossier
Specifieke redenen voor gastroscopie
1. Bevestiging van autoimmune gastritis
De patiënte heeft antistoffen tegen pariëtale cellen, wat wijst op autoimmune gastritis. Histologische bevestiging is essentieel voor:
- Definitieve diagnose van corpus-predominante atrofie
- Risicostratificatie voor gastrale maligniteiten
- Baseline documentatie voor toekomstige surveillance 1
2. Uitsluiten van gastrale neoplasie
Autoimmune gastritis is een preneoplastische conditie die het risico op gastrale adenocarcinoom verhoogt 1. Belangrijker nog: patiënten met autoimmune gastritis moeten gescreend worden op type 1 gastrale neuro-endocriene tumoren 1. Deze tumoren komen voor bij autoimmune gastritis en vereisen endoscopische verwijdering gevolgd door surveillance elke 1-2 jaar 1.
3. Verklaring voor refractair ijzertekort
Hoewel haar huidige ijzerparameters normaal lijken (ferritine 230, ijzerverzadiging 48%), heeft ze persisterende klachten van ijzertekort en vermoeidheid ondanks intensieve suppletie. Atrofische gastritis van het corpus/fundus veroorzaakt achlorhydrie, wat ijzerabsorptie significant vermindert 2, 3, 4. Studies tonen aan dat 20-28% van patiënten met perniceuze anemie ijzerdeficiëntie heeft, vooral jonge vrouwen 3.
Praktische uitvoering
Bij gastroscopie moet u:
- Minimaal biopten nemen uit corpus én antrum/incisura, in apart gelabelde potjes 1
- Gerichte biopten nemen van alle afwijkende mucosale gebieden 1
- Letten op subtiele endoscopische kenmerken van atrofie: zichtbare vascularisatie door verdunning van mucosa, verlies van plooien, en bij intestinale metaplasie: light blue crests en white opaque fields 1
- H. pylori status beoordelen - alle patiënten met atrofische gastritis moeten hierop getest worden 1
Surveillance overwegingen
Na bevestiging van autoimmune gastritis:
- Surveillance gastroscopie elke 3 jaar bij gevorderde atrofische gastritis 1
- Elke 1-2 jaar indien neuro-endocriene tumoren worden gevonden 1
- Screening op auto-immuun schildklieraandoeningen (gezien familieanamnese van trage schildklier bij moeder) 1
Aanvullende overwegingen bij deze patiënte
Het verhoogde calprotectine (1069 μg/g) rechtvaardigt de geplande coloscopie om IBD uit te sluiten, maar dit neemt de noodzaak voor gastroscopie niet weg. Beide onderzoeken zijn geïndiceerd - de coloscopie voor het calprotectine en mogelijke IBD, de gastroscopie voor de gedocumenteerde perniceuze anemie en verdenking op autoimmune gastritis.
De combinatie van jonge leeftijd (31 jaar), vrouwelijk geslacht, en perniceuze anemie maakt haar een typische kandidaat voor zowel ijzerdeficiëntie als autoimmune gastritis 3. Het feit dat ze asymptomatisch is gastro-intestinaal, maakt gastroscopie niet minder belangrijk - autoimmune gastritis is typisch asymptomatisch 1.