Kolonoskopi Gerekli mi?
55 yaşında, ferritin 29 µg/L, transferrin saturasyonu %18 ve hemoglobin 13.9 g/dL olan bu kadın hastada kolonoskopi dahil çift yönlü endoskopi yapılmalıdır.
Demir Eksikliği Anemisi Tanısı
Bu hastada demir eksikliği anemisi (DEA) mevcuttur:
- Hemoglobin 13.9 g/dL (kadınlarda <12 g/dL anemi eşiği olsa da, ferritin düşüklüğü ile birlikte değerlendirilmelidir)
- Ferritin 29 µg/L (<45 ng/mL eşiğinin altında) 1, 2
- Transferrin saturasyonu %18 (%20'nin altında, demir eksikliğini destekliyor)
AGA kılavuzu, anemi olan hastalarda demir eksikliği tanısı için ferritin eşiği olarak 45 ng/mL kullanılmasını güçlü şekilde önermektedir 1.
Postmenopozal Kadınlarda Endoskopi Endikasyonu
55 yaşındaki bu hasta postmenopozal kabul edilmelidir. AGA kılavuzları net şekilde belirtmektedir:
Asemptomatik postmenopozal kadınlarda ve erkeklerde DEA varlığında, endoskopi yapılmamasına karşı çift yönlü endoskopi yapılması güçlü şekilde önerilmektedir (güçlü öneri, orta kalite kanıt) 1, 2.
Endoskopi Öncesi Yapılması Gerekenler
Endoskopiden önce:
- H. pylori için non-invaziv test yapılmalı
- Çölyak hastalığı için serolojik test yapılmalı 2
Eğer bu testler pozitif çıkarsa, uygun tedavi başlanmalı ve endoskopi kararı yeniden değerlendirilmelidir.
Endoskopik Değerlendirme Getirileri
Postmenopozal kadınlarda DEA değerlendirmesinde:
- Alt gastrointestinal malignite saptanma oranı: %0.9 (95% CI, 0.3%-1.9%)
- Üst gastrointestinal malignite saptanma oranı: %0.2 (95% CI, 0%-0.9%) 1
- Kolonoskopi ile her 9-13 kolonoskopide bir kolorektal kanser saptanır 3
Önemli Uyarılar
Ferritin Yorumlaması
Ferritin akut faz reaktanı olduğundan, kronik böbrek hastalığı ve altta yatan inflamatuar durumlar bağlamında yorumlanmalıdır 2. Bu hastada ferritin 29 µg/L gibi düşük bir değerde olduğundan, inflamasyonla maskeleme olasılığı düşüktür.
Transferrin Saturasyonu Önemi
Transferrin saturasyonu %18 ile %20'nin altındadır ve demir eksikliğini doğrulamaktadır. Bazı durumlarda, özellikle inflamatuar koşullarda, ferritin yüksek olsa bile transferrin saturasyonu düşük olabilir (fonksiyonel demir eksikliği) 4. Bu hastada her iki parametre de demir eksikliğini desteklemektedir.
Yaş Faktörü
55 yaş, kolorektal kanser riski açısından önemli bir eşiktir. Avrupa paneli (EPAGE II), 50 yaş ve üzeri hastalarda DEA varlığında kolonoskopiyi oybirliğiyle önermektedir 3.
Endoskopi Prosedürü
Çift yönlü endoskopi (hem üst hem alt gastrointestinal sistem) aynı seansta yapılmalıdır 1. Bunun nedeni:
- Üst GIS patolojileri (gastrit, çölyak hastalığı, H. pylori) sık görülür
- Alt GIS patolojileri (kolorektal kanser, inflamatuar barsak hastalığı, hemoroidler) önemli morbidite ve mortalite nedenidir
- Her iki sistemde de eş zamanlı patoloji olabilir
Endoskopi Sırasında Dikkat Edilecekler
- Rutin gastrik biyopsiler atrofik gastrit için önerilmez (koşullu öneri) 1
- Çölyak hastalığı için rutin ince barsak biyopsileri önerilmez, sadece seroloji pozitifse yapılmalı 1, 2
- H. pylori için rutin biyopsiler önerilmez, non-invaziv test negatifse ve endoskopik anormallik yoksa 2
Bu hastada kolonoskopi dahil çift yönlü endoskopi yapılması, hem tanısal getirisi hem de potansiyel malignite riskini değerlendirme açısından en uygun yaklaşımdır.