In a 20‑year‑old man with a one‑year history of frequent urgent greenish stools, normal abdominal examination, low vitamin D and folate, normal fecal calprotectin and negative celiac serology, could this be inflammatory bowel disease or microscopic colitis?

IBD is zeer onwaarschijnlijk bij deze patiënt; microscopische colitis is ook onwaarschijnlijk gezien de leeftijd en normale calprotectine

Bij een 20-jarige man met frequente ontlasting, normale calprotectine (<50 μg/g), negatieve coeliakie serologie, en normale colonoscopie bevindingen, is inflammatoire darmziekte (IBD) zeer onwaarschijnlijk en is microscopische colitis hoogst ongebruikelijk voor deze leeftijdsgroep.

Waarom IBD onwaarschijnlijk is

De normale fecale calprotectine maakt chronische darmontsteking zeer onwaarschijnlijk 1. Volgens de meest recente BSG richtlijnen (2025) is calprotectine een betrouwbare indicator voor mucosale ontsteking bij IBD, met name bij colonziekte 1. Bij deze patiënt:

• Calprotectine niet verhoogd: Dit sluit actieve inflammatoire darmziekte grotendeels uit
• Geen alarmsymptomen: Geen bloed, geen slijm, geen gewichtsverlies, geen nachtelijke symptomen
• Normale laboratoriumwaarden: Behalve laag foliumzuur en vitamine D (niet specifiek voor IBD)

Het lage foliumzuur en vitamine D zijn niet diagnostisch voor IBD. Hoewel vitamine D deficiëntie voorkomt bij IBD-patiënten 2, is dit niet specifiek en komt het zeer frequent voor in de algemene populatie.

Waarom microscopische colitis zeer onwaarschijnlijk is

Microscopische colitis bij een 20-jarige man is inderdaad totaal onwaarschijnlijk 3:

• Leeftijdsdistributie: Microscopische colitis heeft een predilectie voor patiënten ≥60 jaar met een bimodale verdeling 3
• Geslacht: Bij collagene colitis is er een vrouwelijke predominantie 3
• Calprotectine: Hoewel calprotectine kan verhoogd zijn bij microscopische colitis (mediaan 175 μg/g bij diagnose 4), is een normale waarde niet ongebruikelijk. Echter, de combinatie van jonge leeftijd, mannelijk geslacht en normale calprotectine maakt dit zeer onwaarschijnlijk

Recent onderzoek (2025) toont dat slechts 29% van symptomatische microscopische colitis patiënten een calprotectine >150 μg/g heeft 5, maar deze studies betroffen oudere patiënten met bewezen ziekte.

Belangrijke overwegingen voor deze patiënt

Dieet-gerelateerde oorzaken

De anamnese onthult cruciale informatie:

• Patiënt erkent dat kaas buikklachten geeft, maar eet dit toch (tosti/croissant voor lunch)
• Geen nachtelijke symptomen - dit wijst sterk op een functionele of dieet-gerelateerde oorzaak
• Symptomen verdwijnen 's nachts - typisch voor functionele darmziekte, niet voor IBD

Functionele darmziekte

Het klinische beeld past bij:

• Prikkelbaredarmsyndroom (PDS) met diarree: Frequente aandrang, wisselende consistentie, geen nachtelijke symptomen
• Mogelijk voedselintolerantie: Lactose (erkent problemen met kaas), mogelijk andere triggers

Rode vlaggen die ontbreken

• Geen gewichtsverlies (expliciet vermeld)
• Geen bloed of slijm
• Geen nachtelijke diarree
• Normale buikpalpatie
• Normale peristaltiek

Aanbevolen aanpak

Geen verdere invasieve diagnostiek nodig op dit moment. In plaats daarvan:

1. Strikte dieetinterventie:

   • Elimineer zuivel volledig voor 4-6 weken
   • Voedingsdagboek bijhouden
   • Evalueer andere potentiële triggers (cafeïne, alcohol, vet voedsel)

2. Suppletie deficiënties:

   • Foliumzuur supplementatie
   • Vitamine D supplementatie
   • Deze deficiënties kunnen bijdragen aan algemene malaise

3. Medicatie review:

   • Check op NSAID's, protonpompremmers, SSRI's - deze kunnen microscopische colitis triggeren 3, maar ook functionele symptomen verergeren

4. Re-evaluatie na 2-3 maanden:

   • Als symptomen persisteren ondanks strikte dieetaanpassingen
   • Overweeg dan pas colonoscopie met biopten uit meerdere segmenten (niet alleen rectosigmoid) 3

Valkuilen te vermijden

• Niet te snel verwijzen voor invasieve diagnostiek bij jonge patiënten zonder alarmsymptomen en normale calprotectine
• Niet de dieetfactoren negeren - deze patiënt eet bewust voedsel dat klachten geeft
• Niet focussen op zeldzame diagnoses (microscopische colitis op deze leeftijd) wanneer veel waarschijnlijkere verklaringen bestaan
• Niet vergeten dat functionele darmstoornissen zeer prevalent zijn en vaak samengaan met voedselintoleranties

De huidige werkdiagnose van dieet-gerelateerde klachten is de meest waarschijnlijke verklaring en verdient een adequate therapeutische trial voordat verdere invasieve diagnostiek wordt overwogen 3.