Δεν υπάρχει αντένδειξη για κανένα από τα δύο εμβόλια σε ασθενή με ιστορικό οφθαλμικού έρπητα
Ο ασθενής με ιστορικό οφθαλμικής κερατίτιδας από απλό έρπητα (HSV) πρέπει να λάβει τόσο το ενισχυμένο αντιγριπικό εμβόλιο (HD-IIV3) όσο και το ανασυνδυασμένο εμβόλιο του έρπητα ζωστήρα (RZV/Shingrix), καθώς δεν υπάρχουν αντενδείξεις για κανένα από τα δύο.
Ενισχυμένο Αντιγριπικό Εμβόλιο (HD-IIV3)
Το ενισχυμένο αντιγριπικό εμβόλιο είναι ανενεργό εμβόλιο και δεν περιέχει ζωντανό ιό 1. Οι μόνες αντενδείξεις είναι:
- Ιστορικό σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης (αναφυλαξία) σε προηγούμενη δόση αντιγριπικού εμβολίου
- Αλλεργία σε συστατικά του εμβολίου, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεΐνης αυγού 1
Το ιστορικό οφθαλμικού έρπητα δεν αποτελεί αντένδειξη για το αντιγριπικό εμβόλιο 2, 3, 2. Οι κατευθυντήριες οδηγίες του ACIP δεν αναφέρουν καμία προφύλαξη ή αντένδειξη σχετικά με ιστορικό ερπητικών λοιμώξεων για τα ανενεργά αντιγριπικά εμβόλια.
Σημαντική Παρατήρηση
Υπάρχει μία μεμονωμένη αναφορά περίπτωσης μυκητιασικής κερατίτιδας που συνέβη μετά από συνδυασμό αντιγριπικού εμβολίου και επανενεργοποίησης έρπητα ζωστήρα 4, αλλά αυτό αφορούσε έρπητα ζωστήρα (VZV), όχι απλό έρπητα (HSV), και η σχέση ήταν κυρίως θεωρητική.
Ανασυνδυασμένο Εμβόλιο Έρπητα Ζωστήρα (RZV/Shingrix)
Το RZV είναι ανασυνδυασμένο, μη ζωντανό εμβόλιο 5 και συνιστάται ανεπιφύλακτα για ενήλικες ≥50 ετών 6. Οι οφθαλμολόγοι ενθαρρύνονται ρητά να συστήνουν το RZV σε ασθενείς ≥50 ετών 6.
Κρίσιμη Διάκριση: HSV vs VZV
Ο ασθενής σας έχει ιστορικό οφθαλμικού απλού έρπητα (HSV keratitis), όχι έρπητα ζωστήρα (VZV). Αυτοί είναι διαφορετικοί ιοί:
- HSV (Herpes Simplex Virus): Προκαλεί οφθαλμική κερατίτιδα, συχνά υποτροπιάζουσα
- VZV (Varicella Zoster Virus): Προκαλεί ανεμοβλογιά και έρπητα ζωστήρα, συμπεριλαμβανομένου του herpes zoster ophthalmicus (HZO)
Το εμβόλιο RZV προστατεύει από τον VZV, όχι από τον HSV. Δεν υπάρχει βιολογικός μηχανισμός με τον οποίο το εμβόλιο VZV θα μπορούσε να επανενεργοποιήσει τον HSV.
Τι Λέει η Βιβλιογραφία για το RZV
Οι αναφορές περιπτώσεων επανενεργοποίησης κερατίτιδας μετά από εμβολιασμό αφορούν:
- Ζωντανό εξασθενημένο εμβόλιο (ZVL/Zostavax) 7, 8, 9: Αυτό το εμβόλιο περιέχει ζωντανό ιό και μπορεί να επανενεργοποιήσει VZV κερατίτιδα σε ασθενείς με προηγούμενο HZO
- Όχι το RZV (Shingrix): Υπάρχει μόνο μία αναφορά περίπτωσης επανενεργοποίησης VZV κερατίτιδας μετά από RZV 7, αλλά αυτό είναι εξαιρετικά σπάνιο
Σημαντικό: Όλες οι αναφορές αφορούν επανενεργοποίηση VZV (έρπητα ζωστήρα), όχι HSV (απλού έρπητα) 7, 8, 9.
Πρόσφατα Δεδομένα Αποτελεσματικότητας
Μια μεγάλη μελέτη βάσης δεδομένων (2026) έδειξε ότι το RZV μειώνει κατά 50% τον κίνδυνο κερατίτιδας από έρπητα ζωστήρα (HR 0.50,95% CI 0.37-0.67) 10. Αυτό υποστηρίζει τη χρήση του εμβολίου για πρόληψη οφθαλμικών επιπλοκών από VZV.
Συγκεκριμένες Συστάσεις
Για το Αντιγριπικό Εμβόλιο
- Χορηγήστε το HD-IIV3 χωρίς επιφυλάξεις
- Δεν απαιτείται καμία ειδική προφύλαξη ή παρακολούθηση
- Το ιστορικό HSV κερατίτιδας δεν αποτελεί παράγοντα κινδύνου
Για το Εμβόλιο Έρπητα Ζωστήρα (RZV)
- Χορηγήστε το RZV (2 δόσεις με διάστημα 2-6 μηνών) 5
- Το ιστορικό HSV κερατίτιδας δεν αποτελεί αντένδειξη
- Το RZV προστατεύει από τον VZV, όχι από τον HSV
- Η πιθανότητα επανενεργοποίησης VZV κερατίτιδας με το RZV είναι εξαιρετικά χαμηλή 7
Προσοχή Μόνο Αν
Εάν ο ασθενής είχε προηγούμενο herpes zoster ophthalmicus (HZO) αντί για HSV κερατίτιδα, τότε:
- Το RZV εξακολουθεί να συνιστάται 6
- Υπάρχει θεωρητικός κίνδυνος επανενεργοποίησης, αλλά είναι εξαιρετικά σπάνιος 7
- Τα οφέλη της πρόληψης μελλοντικών επεισοδίων HZO υπερτερούν σημαντικά 10, 11
Πρακτική Προσέγγιση
- Επιβεβαιώστε τη διάγνωση: Βεβαιωθείτε ότι το ιστορικό αφορά HSV (απλό έρπητα), όχι VZV (έρπητα ζωστήρα)
- Χορηγήστε και τα δύο εμβόλια: Δεν υπάρχουν αντενδείξεις
- Ενημερώστε τον ασθενή: Εξηγήστε ότι το εμβόλιο του έρπητα ζωστήρα προστατεύει από διαφορετικό ιό (VZV) από αυτόν που προκάλεσε την οφθαλμική του κερατίτιδα (HSV)
- Καμία ειδική παρακολούθηση: Δεν απαιτείται προφυλακτική αντιική θεραπεία ή ειδική παρακολούθηση