Rozbieżności między tabelą SCORE2 a algorytmem wynikają głównie z zaokrągleń wartości czynników ryzyka w tabelach, co prowadzi do systematycznego zawyżania ryzyka i błędnej klasyfikacji pacjentów.
Główne przyczyny rozbieżności
Tabele SCORE2 zawyżają ryzyko w porównaniu z podstawowym modelem matematycznym 1, 2. W badaniu polskiej populacji pierwotnej opieki zdrowotnej wykazano, że:
- 32,7% pacjentów otrzymało oszacowanie ryzyka ≥20% wyższe przy użyciu tabeli w porównaniu z równaniami modelu
- 19,3% pacjentów zostało zakwalifikowanych do wyższej kategorii ryzyka przez tabelę niż przez algorytm 1
- Tylko 5,6% pacjentów otrzymało oszacowanie o 20% niższe, a 1,8% zostało zakwalifikowanych do niższej kategorii
Mechanizm powstawania rozbieżności
1. Zaokrąglenia wartości wejściowych
Tabele SCORE2 używają zaokrąglonych wartości dla:
- Ciśnienia skurczowego
- Wieku
- Cholesterolu nie-HDL
- Cholesterolu HDL
Obserwuje się charakterystyczny wzór "piłokształtny" w różnicach między oszacowaniami przy różnych wartościach ciśnienia skurczowego, wieku i cholesterolu nie-HDL 1.
2. Systematyczne błędy przy określonych wartościach
Tabele wykazują wyraźne przesunięcie w kierunku zawyżania ryzyka przy wyższych stężeniach HDL 1. To szczególnie problematyczne, ponieważ wysoki HDL powinien obniżać ryzyko.
Konsekwencje kliniczne
Wpływ na kwalifikację do leczenia
W badaniu brytyjskim i środkowoeuropejskim 2:
- W regionie niskiego ryzyka: tabele kwalifikowały 6,3% vs 4,0% przy użyciu kalkulatora online
- W regionie wysokiego/bardzo wysokiego ryzyka: 51% vs 43% kwalifikacji do leczenia
- Mediana 10-letniego ryzyka: 4,0% (tabela) vs 3,7% (kalkulator) w regionie niskiego ryzyka
- Mediana 10-letniego ryzyka: 9,0% (tabela) vs 8,4% (kalkulator) w regionie wysokiego ryzyka
Dyskryminacja i kalibracja
Kalkulator online wykazuje lepszą dyskryminację 2:
- Różnica w statystyce C: +0,010 w regionie niskiego ryzyka
- Różnica w statystyce C: +0,008 w regionie wysokiego/bardzo wysokiego ryzyka
- Kalibracja była odpowiednia dla obu metod
Zalecenia praktyczne
Należy preferować kalkulatory online stosujące bezpośrednio równania modelu SCORE2/SCORE2-OP zamiast tabel papierowych 3. Wytyczne ESC z 2024 roku dotyczące nadciśnienia tętniczego rekomendują SCORE2 dla osób w wieku 40-69 lat i SCORE2-OP dla osób ≥70 lat (klasa I, poziom B) 3.
Algorytm postępowania:
- Użyj kalkulatora online z niezaokrąglonymi wartościami czynników ryzyka
- Wprowadź dokładne wartości: wiek, płeć, skurczowe ciśnienie krwi, cholesterol całkowity i HDL, status palenia
- Zastosuj odpowiedni model: SCORE2 (40-69 lat) lub SCORE2-OP (≥70 lat)
- Próg ≥10% 10-letniego ryzyka CVD kwalifikuje do leczenia hipotensyjnego niezależnie od wieku 3
Dodatkowe ograniczenia SCORE2
Poza rozbieżnościami tabela-algorytm, model SCORE2 ma strukturalne ograniczenia 4, 5:
- Niedoszacowanie ryzyka w praktyce POZ: badanie holenderskie wykazało stosunek obserwowanego do oczekiwanego ryzyka 1,54 u kobiet i 1,68 u mężczyzn 4
- 35% pacjentów może nie otrzymać odpowiedniego leczenia prewencyjnego z powodu niedoszacowania przez SCORE2 4
- Model nie uwzględnia "nietradycyjnych" modyfikatorów ryzyka, które mogą poprawić predykcję 3
Kluczowe ostrzeżenie: Używanie tabel papierowych SCORE2 prowadzi do nadmiernego leczenia niektórych pacjentów przy jednoczesnym potencjalnym niedoszacowaniu rzeczywistego ryzyka w populacji POZ. Kalkulatory online eliminują błędy zaokrągleń i zapewniają lepszą dyskryminację 1, 2.