Prawdopodobieństwo udaru niedokrwiennego z izolowaną ptozą przy ujemnym DWI i późniejszych zmianach w FLAIR
Prawdopodobieństwo udaru niedokrwiennego pnia mózgu z ujemnym początkowym DWI jest znaczące – około 19% udarów w krążeniu tylnym może mieć fałszywie ujemny wynik DWI w pierwszych 24 godzinach, a nawet 31% w przypadku udarów kręgowo-podstawnych w ciągu pierwszej doby. 1
Wrażliwość DWI w zależności od lokalizacji i czasu
DWI ma znacznie niższą czułość dla małych zmian w pniu mózgu niż dla zmian w krążeniu przednim – podczas gdy ogólna czułość DWI wynosi 77% w pierwszych 3 godzinach, jest ona wyraźnie niższa dla bardzo małych zmian zlokalizowanych w pniu mózgu. 2
Udary w krążeniu tylnym mają 19% wskaźnik fałszywie ujemnych wyników DWI w ciągu pierwszych 48 godzin, w porównaniu z tylko 2% dla udarów w krążeniu przednim. 1
Spośród sześciu fałszywie ujemnych zmian kręgowo-podstawnych, pięć było zlokalizowanych w pniu mózgu, co potwierdza szczególną trudność w wykrywaniu tych zmian. 1
Dynamika zmian w FLAIR
Zmiany hiperintensywne w sekwencji FLAIR pojawiają się, gdy niedokrwienie powoduje śmierć komórkową, podczas gdy DWI może wykrywać potencjalnie odwracalne zaburzenia energetyczne komórek i wczesny obrzęk cytotoksyczny (obrzęk komórkowy) jako obszary hiperintensywne w ciągu minut od wystąpienia niedokrwienia. 3
Standardowe sekwencje FLAIR są stosunkowo mało czułe na ostre zmiany niedokrwienne w porównaniu z DWI – wykrywają tylko 91% zmian niedokrwiennych w porównaniu z 98% dla DWI. 4
W badaniu 194 pacjentów z udarem w obrębie tętnicy środkowej mózgu, 44,5% miało pozytywną sekwencję FLAIR w ciągu 4,5 godziny od wystąpienia objawów, co wskazuje, że obecność zmian w FLAIR nie wyklucza ostrego udaru. 5
Algorytm postępowania diagnostycznego
American College of Radiology zaleca powtórzenie MRI z obrazowaniem dyfuzyjnym 3-7 dni po wystąpieniu objawów, jeśli początkowe DWI jest ujemne, ale objawy kliniczne nadal sugerują udar pnia mózgu; około 50% małych zawałów w krążeniu tylnym może być fałszywie ujemnych w ciągu pierwszych 48 godzin. 2
Praktyczne wskazówki:
Nie należy wykluczać udaru kręgowo-podstawnego na podstawie wczesnego ujemnego DWI, szczególnie gdy objawy utrzymują się i sugerują tę diagnozę. 1
W kohorcie pacjentów z początkowo ujemnym DWI, tylko około jednej czwartej (23%) z tych, u których później potwierdzono udar, wykazało zawał w powtórzonym MRI, najczęściej zmiany lakunarne lub w krążeniu tylnym. 2
Izolowana ptoza może być objawem udaru pnia mózgu, a ujemne początkowe DWI nie wyklucza tej diagnozy, szczególnie w pierwszych 24 godzinach.
Kluczowe pułapki diagnostyczne
Nigdy nie polegaj wyłącznie na pojedynczym ujemnym badaniu DWI w przypadku silnego podejrzenia klinicznego udaru pnia mózgu – wrażliwość DWI dla małych zmian w pniu mózgu jest znacznie niższa niż dla zmian nadnamiotowych. 2, 1
Obecność zmian w FLAIR po 4 dniach przy ujemnym początkowym DWI może odzwierciedlać: (1) bardzo małą zmianę niedokrwienną poniżej progu wykrywalności początkowego DWI, która rozwinęła się w widoczny zawał, lub (2) progresję zmian niedokrwiennych w czasie. 3, 4
Około jedna czwarta pacjentów z ostrym udarem, którzy mają prawidłowy początkowy tomografię komputerową, wykaże ostry lub podostry zawał w MRI wykonanym w ciągu 1-2 dni, co potwierdza diagnozę pomimo wczesnego ujemnego badania obrazowego. 2