What are the causes of metabolic alkalosis?

Medical Advisory BoardAll articles are reviewed for accuracy by our Medical Advisory Board
Educational purpose only • Exercise caution as content is pending human review
Article Review Status
Submitted
Under Review
Approved

Last updated: November 17, 2026 • View editorial policy

Have a follow-up question?

Our Medical A.I. is used by practicing medical doctors at top research institutions around the world. Ask any follow up question and get world-class guideline-backed answers instantly.

Αιτίες Μεταβολικής Αλκάλωσης

Η μεταβολική αλκάλωση προκαλείται είτε από απώλεια σταθερού οξέος (γαστρεντερική ή νεφρική) είτε από συσσώρευση διττανθρακικών στο εξωκυττάριο υγρό, με τους νεφρούς να διατηρούν την αλκάλωση όταν υπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες όπως υποογκαιμία, υποκαλιαιμία, υποχλωραιμία ή υπεραλδοστερονισμός 1, 2.

Κύριες Κατηγορίες Αιτιών

Γαστρεντερικές Απώλειες Οξέος

  • Έμετος/ρινογαστρική αναρρόφηση: Η πιο συχνή αιτία απώλειας υδροχλωρικού οξέος 1, 2
  • Συγγενής χλωριορροϊκή διάρροια: Προκαλεί έντονη υποκαλιαιμική και υποχλωραιμική μεταβολική αλκάλωση μετά τη γέννηση 3

Νεφρικές Απώλειες/Διαταραχές

Διουρητικά: Η χρήση χλωρουρητικών διουρητικών (loop και θειαζιδικά) είναι από τις συχνότερες αιτίες, ειδικά σε νοσηλευόμενους ασθενείς 1, 2, 4

Σπάνιες Σωληναριοπάθειες με Μεταβολική Αλκάλωση 3, 5:

  • Σύνδρομο Bartter: Εμφανίζεται με υποκαλιαιμία, υποχλωραιμία, μεταβολική αλκάλωση, πολυουρία και αυξημένη απέκκριση ασβεστίου. Οι τύποι 1,2, 4a και 4b εμφανίζονται προγεννητικά με σοβαρό πολυυδράμνιο, ενώ ο τύπος 3 εμφανίζεται στα πρώτα 5 χρόνια ζωής 3

  • Σύνδρομο Gitelman: Ηπιότερη μορφή που διαγιγνώσκεται συχνά στην ενήλικη ζωή με υποκαλιαιμία, μεταβολική αλκάλωση, υπομαγνησιαιμία και χαρακτηριστικά υποασβεστιουρία (σε αντίθεση με το Bartter) 3, 5

Υπεραλδοστερονισμός/Ορμονικές Διαταραχές

  • Πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός: Προκαλεί υπέρταση με υποκαλιαιμία και μεταβολική αλκάλωση 5, 1

  • Σύνδρομο Cushing: Μπορεί να εμφανίσει υπέρταση και υποκαλιαιμία, αλλά συνήθως με μειωμένη αλδοστερόνη εκτός αν υπάρχει συνέκκριση 5

  • Σύνδρομο Liddle: Σπάνια αιτία με σοβαρή πρώιμη υπέρταση, υποκαλιαιμία, μεταβολική αλκάλωση, χαμηλή ρενίνη και χαμηλή αλδοστερόνη 5

  • Φαινομενική υπερμεταλλοκορτικοειδισμός: Από ανεπάρκεια 11β-υδροξυστεροειδούς αφυδρογονάσης τύπου 2 (συγγενής ή επίκτητη από γλυκύρριζα) 5

  • Συγγενής υπερπλασία επινεφριδίων: Ανεπάρκεια 11β-υδροξυλάσης ή 17α-υδροξυλάσης με συσσώρευση 11-δεοξυκορτικοστερόνης 5

Χορήγηση Βάσεων

  • Υπερβολική χορήγηση διττανθρακικών (από του στόματος ή παρεντερικά) 1, 2
  • Χορήγηση γαλακτικών, οξικών ή κιτρικών αλάτων που μεταβολίζονται σε διττανθρακικά 2
  • Σύνδρομο γάλακτος-αλκαλίων: Από υπερβολική πρόσληψη ασβεστίου και αλκαλίων 1

Άλλες Αιτίες

  • Κυστική ίνωση: Ψευδο-Bartter σύνδρομο από απώλεια αλάτων στον ιδρώτα 3, 1
  • Μετά από υπερκαπνία: Όταν διορθώνεται γρήγορα η αναπνευστική οξέωση 1

Παράγοντες Διατήρησης της Αλκάλωσης

Είναι κρίσιμο να κατανοήσουμε ότι η μεταβολική αλκάλωση διατηρείται όταν υπάρχουν 1, 2, 6:

  • Υποογκαιμία (μειωμένος ενεργός αρτηριακός όγκος)
  • Μειωμένο GFR
  • Υποκαλιαιμία
  • Υποχλωραιμία
  • Περίσσεια αλδοστερόνης
  • Αυξημένη PaCO₂

Διαγνωστική Προσέγγιση

Το χλώριο των ούρων είναι το κλειδί για τη διάκριση 1, 2:

  • Χλώριο ούρων <20 mEq/L (ανταποκρίνεται σε χλώριο): Έμετος, διουρητικά (μετά τη διακοπή), υποογκαιμία
  • Χλώριο ούρων >20 mEq/L (δεν ανταποκρίνεται σε χλώριο): Υπεραλδοστερονισμός, σύνδρομα Bartter/Gitelman, συνεχιζόμενη χρήση διουρητικών

Κοινές Παγίδες: Στο σύνδρομο Bartter, το κλασματικό χλώριο ούρων είναι συνήθως >0.5%, βοηθώντας στη διάκριση από εξωνεφρικές απώλειες αλάτων 3. Η διάκριση μεταξύ Bartter και Gitelman γίνεται με την ασβεστιουρία: αυξημένη στο Bartter, μειωμένη στο Gitelman 3, 5.

References

Research

Metabolic Alkalosis Pathogenesis, Diagnosis, and Treatment: Core Curriculum 2022.

American journal of kidney diseases : the official journal of the National Kidney Foundation, 2022

Research

Metabolic alkalosis.

Respiratory care, 2001

Research

Acid-Base Disorders in the Critically Ill Patient.

Clinical journal of the American Society of Nephrology : CJASN, 2023

Research

Metabolic alkalosis treatment standard.

Nephrology, dialysis, transplantation : official publication of the European Dialysis and Transplant Association - European Renal Association, 2024

Professional Medical Disclaimer

This information is intended for healthcare professionals. Any medical decision-making should rely on clinical judgment and independently verified information. The content provided herein does not replace professional discretion and should be considered supplementary to established clinical guidelines. Healthcare providers should verify all information against primary literature and current practice standards before application in patient care. Dr.Oracle assumes no liability for clinical decisions based on this content.