Kailangan Agad ng Post-Exposure Prophylaxis (PEP)
Dapat agad magsimula ng kumpletong rabies post-exposure prophylaxis ang pasyente kahit 14 days na ang nakalipas mula sa kagat, dahil namatay ang pusa bago matapos ang 10-day observation period at hindi na makukumpirma kung nanatiling healthy ang hayop sa buong panahon ng monitoring. 1
Bakit Hindi Valid ang 14-Day Observation Period
- Ang standard na protocol ay nangangailangan ng 10-day observation period para sa healthy na aso, pusa, o ferret na kumagat sa tao, ayon sa CDC 1, 2
- Ang observation period ay prospective, hindi retrospective – ibig sabihin, dapat buhay at healthy ang hayop sa buong 10 araw ng monitoring 1
- Dahil namatay o pinatay ang pusa bago matapos ang 10 days, hindi na makukumpirma kung nanatiling healthy ang hayop sa buong observation period 1
- Kapag namatay ang hayop bago o habang nasa observation period, hindi na valid ang observation approach at dapat magsimula ng PEP 1
Tamang PEP Protocol para sa Pasyenteng Walang Prior Vaccination
Dahil walang nakatanggap ng antirabies vaccine mula ng mangyari ang insidente, ang kumpletong PEP regimen ay kinabibilangan ng:
Rabies Vaccine
- 5 doses ng rabies vaccine sa days 0,3,7,14, at 28 1, 3
- Dapat magsimula agad ngayon (day 0) kahit delayed na 1
- Ang CDC ay malinaw na nagsasabing "postexposure prophylaxis should be administered regardless of the length of the delay" basta walang clinical signs ng rabies sa exposed person 1
Rabies Immune Globulin (RIG)
- HINDI NA KAILANGAN ng RIG dahil lampas na sa day 7 mula ng kagat 1
- Ang RIG ay iniindikate lang hanggang day 7 pagkatapos ng unang dose ng vaccine 3
- Kung sakaling mas maaga pa ang konsulta (within 7 days), ang RIG dosing ay 20 IU/kg body weight, na dapat i-infiltrate sa paligid ng sugat kung possible 1, 3
Hindi Ito Category II Exposure
- Ang kaso na ito ay Category III exposure dahil may bleeding na nangyari mula sa kagat 3
- Hindi pwedeng i-consider na Category II lang dahil gumaling na ang sugat – ang classification ay based sa initial wound characteristics, hindi sa healing status 3
- Ang presence ng bleeding ay nagpapahiwatig ng transdermal bite na nangangailangan ng both vaccine at RIG (kung within 7 days pa) 3
Mahalagang Considerations
- May documented cases ng rabies incubation periods na lumagpas ng 1 taon sa mga tao, kaya effective pa rin ang delayed treatment 1
- Ang PEP ay considered na "medical urgency, not a medical emergency" – dapat gawin as soon as possible pero hindi pa huli ang lahat 1
- Walang documented failures ng modern cell culture vaccines kapag properly administered, kahit delayed ang simula 1
- Ang breakthrough infections (rabies despite PEP) ay napakabihira at karamihan ay dahil sa deviations from core practices tulad ng wound cleaning at vaccine administration 4
Wound Care at Iba Pang Measures
- Kahit delayed na, dapat pa rin bigyang-diin ang wound care: hugasan ng soap and water for 15 minutes 1, 3
- Ang simple local wound cleansing ay markedly reduces rabies risk based sa animal studies 1, 3
- I-consider ang tetanus prophylaxis at bacterial infection control 1, 3
Common Pitfall na Iwasan
- Huwag mag-assume na safe na dahil natapos na ang 14 days – ang observation period ay dapat completed with the animal alive and healthy 1
- Huwag mag-rely sa retrospective assessment na "malakas naman ang pusa before" – kailangan ng prospective 10-day observation with the animal alive 1
- Ang pagkamatay ng hayop, kahit healthy pa before, ay automatically invalidates ang observation approach 1