What medications are typically prescribed for individuals with bipolar disorder (BD) and Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)?

درمان دارویی برای بیماران دوقطبی با علائم ADHD

در درمان بیماران دوقطبی با علائم ADHD، ابتدا باید اختلال دوقطبی با تثبیت‌کننده‌های خلق مانند لیتیوم یا والپروات درمان شود و سپس درمان ADHD آغاز گردد. 1

الگوریتم درمانی

مرحله اول: تثبیت خلق

1. داروهای تثبیت‌کننده خلق:

   • لیتیوم
   • والپروات (والپروئیک اسید)
   • لاموتریژین
   • آنتی‌سایکوتیک‌های آتیپیک (کوئتیاپین، آریپیپرازول، آسناپین، لوراسیدون، کاریپرازین) 2

2. مدت درمان با تثبیت‌کننده‌های خلق:

   • حداقل ۲ سال پس از آخرین اپیزود دوقطبی 1

مرحله دوم: درمان ADHD (پس از تثبیت خلق)

1. محرک‌ها (استیمولانت‌ها):

   • متیل‌فنیدیت با رهش طولانی (مانند کانسرتا): ۵-۲۰ میلی‌گرم سه بار در روز 1
   • دکستروآمفتامین: ۵ میلی‌گرم سه بار در روز تا ۲۰ میلی‌گرم دو بار در روز 1
   • لیسدکس‌آمفتامین: فقط پس از تثبیت کامل خلق 1

2. داروهای غیر محرک:

   • آتوموکستین: گزینه جایگزین با خطر کمتر برای القای دوره‌های (هیپو)مانیک [1، 3]
   • کلونیدین: می‌تواند در بهبود علائم ADHD مؤثر باشد 4
   • گوانفاسین: احتمالاً مشابه کلونیدین مؤثر است 4

نکات مهم در تجویز دارو

موارد منع مصرف مطلق

• استفاده از محرک‌ها در بیماران تحت درمان با مهارکننده‌های MAO (خطر افزایش شدید فشار خون)
• سایکوز فعال
• گلوکوم
• بیماری فعال کبدی 1

احتیاط‌های ویژه

1. سوءمصرف مواد:

   • در بیماران با سابقه سوءمصرف مواد، استفاده از محرک‌ها باید با احتیاط بیشتر و پایش دقیق‌تر انجام شود [1، 3]

2. پایش منظم:

   • پایش علائم خلقی برای تشخیص زودهنگام علائم (هیپو)مانیک
   • توجه به عوارض جانبی داروهای محرک مانند بی‌خوابی، کاهش اشتها و اضطراب
   • کنترل فشار خون و ضربان قلب، به‌ویژه در بیماران با متابولیسم ضعیف دارو 1

3. عدم پایبندی به درمان:

   • بیش از ۵۰٪ بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی به درمان پایبند نیستند [1، 2]

مداخلات روان‌شناختی همراه

• آموزش روانی به بیماران و خانواده‌های آنها
• درمان شناختی-رفتاری
• مداخلات خانوادگی
• مداخلات برای بهبود مهارت‌های زندگی مستقل و اجتماعی 1

نکات هشداردهنده

• استفاده از محرک‌ها بدون تثبیت خلق می‌تواند منجر به تشدید علائم دوقطبی، القای دوره‌های (هیپو)مانیک، حالات مختلط و چرخه‌های سریع شود [3، 5]
• آنتی‌دپرسانت‌ها به‌عنوان مونوتراپی در اختلال دوقطبی توصیه نمی‌شوند 2
• بنزودیازپین‌ها برای درمان طولانی‌مدت اضطراب در بیماران دوقطبی با ADHD توصیه نمی‌شوند 4

پیش‌آگهی

• تشخیص و درمان زودهنگام با پیش‌آگهی بهتر همراه است 2
• امید به زندگی در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی حدود ۱۲-۱۴ سال کمتر از جمعیت عمومی است [1، 2]
• همراهی ADHD و اختلال دوقطبی می‌تواند با علائم شدیدتر، سیر بیماری بدتر و پیامدهای نامطلوب‌تر برای هر دو اختلال همراه باشد [6، 3]